|
Owocniki duże, o długim wysmukłym trzonie.
Blaszki białe, ostrze w wiekiem może brązowieć; miękkie i kruche; szerokie (10-20 mm); gęste; wolne, bardzo wyraźnie oddzielone od trzonu.
Miąższ w kapeluszu biały, miękki, w kapeluszu u dojrzałych okazów watowaty; w trzonie zdrewniały, włóknisty, łykowaty; niezmienny; smak łagodny, orzechowy; zapach charakterystyczny, wyraźny, przyjemny słodkawo-aromatyczny.
zarodniki
Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, 15-20 x 10-13 µm.
występowanie
Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach po kilka, w lasach liściastych, rzadziej w iglastych, często w miejscach świetlistych, na obrzeżach lasów, w trawie, na łąkach.
jadalne czy trujące? 🟢! 🛒
Jeden z najsmaczniejszych grzybów jadalnych, ma delikatny, specyficzny smak i słodkawy przyjemny zapach. Jada się tylko kapelusze. Najczęściej się ją panieruje i jest to w mojej ocenie słuszna decyzja.
komentarze
Są też inne sposoby spożytkowania tego dobrego grzyba:
Otóż kania spożywana jest u nas rzeczywiście w formie kotleta ( panierowanego lub nie) ale można ją marynować. Zbiera się małe owocniki, jeszcze nierozwinięte, twarde, i takie przyrządza się w zalewie podobnie jak inne grzyby. Znakomite. Jeżeli chcę zbierać kanie jadę do puszczy Niepołomickiej. Tam w środku puszczy znalazłem łąkę - torfowisko długie na 5 km, na której rosną tysiące kań. Mozna wybierać małe lub duże. Kanie rosną tam bez sąsiedztwa drzew, żyją w symbiozie z trawami łąkowymi. Można zebrać 200, 300 lub większą ilość. Tym samym można pogrymasić i wybierać...
uwagi
Grzyb charakterystyczny i łatwy do odróżnienia od innych gatunków.
Druga bardzo pospolita "kania" - czubajnik czerwieniejący (Chlorophyllum rhacodes) - nie jest przez większość grzybiarzy odróżniana od czubajki kani; jednak przy uważniejszej obserwacji wyraźnie różni się czerwieniejącym, brunatniejącym miąższem (zwłaszcza w trzonie) i brakiem zygzakowatego wzoru na trzonie (powierzchnia trzonu nie jest spękana); z punktu widzenia kulinarnego brakuje jej charakterystycznego słodkawego zapachu i smaku co w moim przekonaniu dyskwalifikuje ją w roli kandydatki na patelnię.
Inne gatunki dużych czubajek są o wiele rzadsze:
Małe egzemplarze z nieporozrywaną w centrum kapelusza skórką i przylegającymi łuskami, powinny być porównane z również jadalnymi czubajką gwiaździstą (Macrolepiota konradii) i czubajką białotrzonową (Macrolepiota excoriata), pierwsza jest ciemniej zabarwiona i ma drobne łuseczkowate spękania powierzchni trzonu, wyrasta w lasach liściastych; druga jest jaśniejsza, powierzchnię trzonu ma gładką, jest dość rzadka, ciepłolubna, owocniki wyrastają głównie poza lasem, na suchych łąkach, pastwiskach, trawnikach.
czy można pomylić czubajkę z muchomorem zielonawym (sromotnikowym)
To, że czubajka kania może być powszechnie mylona z muchomorem zielonawym (Amanita phalloides) należy w mojej ocenie to tzw. "legend miejskich" - bezkrytycznie powtarzanych opowieści nie mających podstawy w faktach. Opowieści te funkcjonują też w mediach na zasadzie "jedna baba drugiej babie powiedziała, że ...", czy też współcześnie jako tzw. "fakty internetowe/prasowe/medialne/fejki", czyli dezinformacja.
W mojej ocenie, pomylenie czubajki kania z czymkolwiek innym jest możliwe u osób, które nigdy tego grzyba świadomie nie widziały: ani w naturze, ani na obrazku. Poza oczywistą, ogromną różnicą w ogólnym wyglądzie, a zwłaszcza w strukturze powierzchni kapelusza (u kani z odstającymi, przyrośniętymi, wełnistymi łuseczkami), inna jest też powierzchnia trzonu obu gatunków.
Zobacz też uwagi na temat różnicowania obu gatunków na stronie muchomora zielonawego (Amanita phalloides).
wybrane okazy · selected collections ⇈
leg. Marek Snowarski
/Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich/
/Góry Kaczawskie/
/Czechy, Trebonsko, Luznice, Dvur Hamr/