grzyby.pl

Geastrum minimum Schwein.

gwiazdosz najmniejszy
Geastrum cesatii Rabenh. · Geastrum granulosum Fuckel
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Geastrum Geastrum Geastrum GeastrumGeastrumgwiazdosz baryłkowaty (Geastrum lageniforme)gwiazdosz długoszyjkowy (Geastrum pectinatum)
Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)
23.06.2006, Ostrava, Czechy; copyright © by Marek Snowarski
Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)
Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)
Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)
Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)

cechy makroskopowe

Owocnik w stanie zamkniętym podziemny, kulisty 3-8 (18) mm średnicy.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka gwiaździśie na 6-12 ramion, zwykle 8 ramion [130], 6-9 ramion [127], średnica rozłożonych ramion, 9-24 (50) mm [130], -30 (40) [14], 10-25 (30) [127]. Ramiona nie są higroskopijne, w miarę rozwoju rozchylają się poziomo a potem podginąją nieco unosząc owocnik, przestrzeń pomiędzy nimi zwykle jest wypełniona przez ściółkę przerośniętą grzybnią. Wewnętrzna część egzoperydium białawoszara, szara, z beżowym odcieniem; podeschnięte wygląda jak oprószona, z wiekiem może spękać na drobne poletka i odpaść odsłaniając włóknistą, zewnętrzną część egzoperydium.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) ±kulista, 4-12 mm średnicy, tej samej barwy lub ciemniejsza co wewnętrzna powierzchnia ramion egzoperydium, płowiejejąc ciemnieje i staje się szare, szarobrązowe; powierzchnia oszroniona kryształkami (szczawianu wapnia [14]) długości ok. 50 µm (jeśli owocniki wyrosłe na ziemiach wapiennych) lub naga.

Endoperydium jest osadzone na krótkiej szyjce (do 2 mm), widocznej u suchych owocników i u podstawy posiada wyraźną apofizę.

Ujście zarodników (perystom) stożkowate, niskie, czasem płaskie, o jedwabisto-włókienkowatej powierzchni; jaśniej zabarwiony niż reszta endoperydium.

Gleba świeża czekoladowobrązowa.Owocnik w stanie zamkniętym podziemny, kulisty 3-8 (18) mm średnicy.

space

Osłona wewnętrzna (endoperydium) ±kulista, 4-12 mm średnicy, tej samej barwy lub ciemniejsza co wewnętrzna powierzchnia ramion egzoperydium, płowiejejąc ciemnieje i staje się szare, szarobrązowe; powierzchnia oszroniona kryształkami (szczawianu wapnia [14]) długości ok. 50 µm (jeśli owocniki wyrosłe na ziemiach wapiennych) lub naga.

space

Ujście zarodników (perystom) stożkowate, niskie, czasem płaskie, o jedwabisto-włókienkowatej powierzchni; jaśniej zabarwiony niż reszta endoperydium.

space

cechy mikroskopowe

Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy)
Zarodniki kuliste, szorstkie, 4.5-7.2 µm [129], brodawkowane, do 12 brodawek na obwodzie, 4.5-5.5 (7) µm [14], z 12-16 brodawkami, 0.3-0.5 µm wysokości na obwodzie [127].

Włośnia do 6 µm [129], do 4 µm [14] średnicy.Zarodniki kuliste, szorstkie, 4.5-7.2 µm [129], brodawkowane, do 12 brodawek na obwodzie, 4.5-5.5 (7) µm [14], z 12-16 brodawkami, 0.3-0.5 µm wysokości na obwodzie [127].

space

występowanie

Jest w czekliście.[105]
Do 2014 roku podlegał ochronie gatunkowej (podlegały jej wszystkie gatunki w rodzaju). Od tego roku nie jest chroniony (ochronie podlegają najrzadsze, wyspecyfikowane, gatunki rodzaju).
Szeroko rozpowszechniony i zapewne z racji niewielkich rozmiarów przeoczany. Występuje na stanowiskach piaszczystych, kserotermicznych, w suchych lasach, zaroślach i na terenach trawiastych lub ruderalnych. Na niżu i wysoko w górach.Szeroko rozpowszechniony i zapewne z racji niewielkich rozmiarów przeoczany. Występuje na stanowiskach piaszczystych, kserotermicznych, w suchych lasach, zaroślach i na terenach trawiastych lub ruderalnych. Na niżu i wysoko w górach.
Statusy czerwonej listy. [125]: E–wymierający - krytycznie zagrożony
Gatunek ten wyróżnia się niewielkimi rozmiarami, oszronioną powierzchią endoperydium i niekarbowaną, jedwabistą powierzchnią perystomu. Oszronioną powierzchnię endoperydium ma także gwiazdosz karzełkowaty (Geastrum nanum), ten jednak odróżnia się wyraźnie karbowaną powierzchnią perystomu.Gatunek ten wyróżnia się niewielkimi rozmiarami, oszronioną powierzchią endoperydium i niekarbowaną, jedwabistą powierzchnią perystomu. Oszronioną powierzchnię endoperydium ma także gwiazdosz karzełkowaty (Geastrum nanum), ten jednak odróżnia się wyraźnie karbowaną powierzchnią perystomu.
Małe owocniki ma także gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum), ten ma jednak mniejszą liczbę ramion, zwykle 4-5 i u podstawy mocno podgiętych ramion trwałą miszeczkę ze ściółki przerośniętej grzybnią.Małe owocniki ma także gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum), ten ma jednak mniejszą liczbę ramion, zwykle 4-5 i u podstawy mocno podgiętych ramion trwałą miszeczkę ze ściółki przerośniętej grzybnią.

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20060624.5.06 - Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy); Svaty Jan Moravski, Słowacja
060624-5
leg. M. Jeppson, Adamcik, det. M. Jeppson
/Svaty Jan Moravski, Słowacja/ #13
znalezisko 20060623.4.06 - Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy); Ostrava, Czechy
060623-4
leg. H. Deckerova
/Ostrava, Czechy/ #17
znalezisko 20081005.121144.ws - Geastrum minimum (gwiazdosz najmniejszy); Stalowa Wola
081005-121144
leg. Wiesław Smyrski
/Stalowa Wola/ #7