grzyby.pl

Trichaster melanocephalus Czern.

włosogwiazd czarnogłowy, gwiazdosz czarnogłowy
Geastrum melanocephalum (Czern.) V.J. Staněk
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
owocniki; 08.09.2008, Poznań; copyright © by Adrian Szymkiewicz
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
owocnik w stadium "jaja"
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)
Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy)

cechy makroskopowe

Niedojrzałe owocniki zagłębione w ziemi, wystające z niej górną częścią, kulistawe, średnicy 15-40-70 mm, w miarę rozwoju o coraz bardziej wypuczającym się szczycie, pokrojem wtedy przypominają cebulę lub gruszkę. Barwa okrywy zewnętrznej od jasnobrązowej do szarobrązowej lub orzechowej.

U dojrzałego owocnika osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka na szczycie, gwiaździście na 4-5, rzadziej na 3 lub 6-10, nieregularnych płatów, te rozchylają się a następnie podwijają unosząc zawartość ku górze. Średnica owocnika z rozłożonymi ramionami 4-12-22 cm. Zewnętrzna warstwa egzoperydium cienka, chropowata, łuskowata, szybko odpada. Głębsza warstwa bardzo twarda, włóknista, gruba, twarda, gładka, barwa początkowo jasna, z wiekiem ciemnieje do czerwonobrązowego. Warstwa wewnętrzna mięsista, tak samo zmienia barwę z wiekiem. Generalnie egzoperydium swoją strukturą przypomina osłonę zewnętrzną u gwiazdosza potrójnego (Geastrum triplex).

Osłona wewnętrzna (endoperydium) jest przyrośnięte do egzoperydium. Stąd podczas otwierania owocnika endoperydium ulega rozdarciu i odsłania kulistawe skupienie gleby, średnicy 10-60 mm, barwy czarnobrązowej, ciemnobrązowej, siedzące. To skupienie jest początkowo zwarte, jednak szybko wysycha i pęka poprzecznymi szczelinami i stopniowo uwalnia zarodniki. Ma postać mniej lub bardziej włochatej główki, ostatecznie pozostaje włóknista część gleby - włośnia wraz z kolumellą. Kolumella gruba, u podstawy 5-10 mm średnicy.Niedojrzałe owocniki zagłębione w ziemi, wystające z niej górną częścią, kulistawe, średnicy 15-40-70 mm, w miarę rozwoju o coraz bardziej wypuczającym się szczycie, pokrojem wtedy przypominają cebulę lub gruszkę. Barwa okrywy zewnętrznej od jasnobrązowej do szarobrązowej lub orzechowej.

space

Osłona wewnętrzna (endoperydium) jest przyrośnięte do egzoperydium. Stąd podczas otwierania owocnika endoperydium ulega rozdarciu i odsłania kulistawe skupienie gleby, średnicy 10-60 mm, barwy czarnobrązowej, ciemnobrązowej, siedzące. To skupienie jest początkowo zwarte, jednak szybko wysycha i pęka poprzecznymi szczelinami i stopniowo uwalnia zarodniki. Ma postać mniej lub bardziej włochatej główki, ostatecznie pozostaje włóknista część gleby - włośnia wraz z kolumellą. Kolumella gruba, u podstawy 5-10 mm średnicy.

cechy mikroskopowe

Zarodniki brązowe, kuliste, 4.5-5.8 µm średnicy, z krótkimi, tępymi kolcami, do 18 na obwodzie.

Włośnia nitkowata, strzępki różnej długości, bez sept, brązowe, do 7.5 µm grubości.Zarodniki brązowe, kuliste, 4.5-5.8 µm średnicy, z krótkimi, tępymi kolcami, do 18 na obwodzie.

space

występowanie

Jest w czekliście.[105]
Gatunek spotykany bardzo rzadko. Występuje częściej w północnej i środkowej części Europy. Owocniki wyrastają na suchych lub umiarkowanie wilgotnych, ciepłych stanowiskach, pod drzewami liściastymim rzadziej poza zadrzewieniami.

Do 2014 roku podlegał ochronie gatunkowej (podlegały jej wszystkie gatunki w rodzaju). Od tego roku nie jest chroniony (ochronie podlegają najrzadsze, wyspecyfikowane, gatunki rodzaju).Gatunek spotykany bardzo rzadko. Występuje częściej w północnej i środkowej części Europy. Owocniki wyrastają na suchych lub umiarkowanie wilgotnych, ciepłych stanowiskach, pod drzewami liściastymim rzadziej poza zadrzewieniami.

space

Statusy czerwonej listy. [125]: E–wymierający - krytycznie zagrożony

wybrane okazy · selected collections

znalezisko 20081110.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
081110-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #14
znalezisko 20081021.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
081021-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #2
znalezisko 20081019.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
081019-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #2
znalezisko 20081012.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
081012-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #2
znalezisko 20081002.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
081002-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #5
znalezisko 20080925.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
080925-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #6
znalezisko 20080919.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
080919-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #5
znalezisko 20080908.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
080908-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #3
znalezisko 20070805.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
070805-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #4
znalezisko 20070310.1.bioadi - Trichaster melanocephalus (włosogwiazd czarnogłowy); Poznań
070310-1
leg. Adrian Szymkiewicz
/Poznań/ #3