grzyby.pl

Geastrum fornicatum (Huds.) Hook.

gwiazdosz wzniesiony, gwiazdosz wierzchołkowy
autorzy i statusy taksonu są widoczne na szerszym ekranie 🛈
Geastrum Geastrum Geastrum GeastrumGeastrumgwiazdosz kwiatuszkowaty (Geastrum floriforme)gwiazdosz węgierski (Geastrum hungaricum)
Geastrum fornicatum (gwiazdosz wzniesiony)
Imel, Słowacja; copyright © by Míla Dobešová
Geastrum fornicatum (gwiazdosz wzniesiony)
dojrzały owocnik
Geastrum fornicatum (gwiazdosz wzniesiony)
rozwijający się owocnik; pod owocnikiem widoczne rozszczepiona, zewnętrzna część (A) osłony zewnętrznej
Geastrum fornicatum (gwiazdosz wzniesiony)
młody owocnik, perystom, powierzchna endoperydium, wewnętrzna powierzchnia egzoperydium, miąższ egzoperydium
Geastrum fornicatum (gwiazdosz wzniesiony)
rozwijający się owocnik; endoperydium siedzące

opis

Do pewnego stopnia podobny gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum) ma mniejsze owocniki, a ujście zarodników jest otoczone wyraźnym talerzykiem.
Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, w miarę rozwoju coraz bardziej spłaszczony, 40-70 mm średnicy, o powierzchni pokrytej grzybnią przerośniętą z podłożem.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka na duże, trójkątne płaty, niehigroskopijne, zwykle są to 4 płaty, czasem więcej (5-7); rozłożnony owocnik ma maksymalnie 120 (180) mm średnicy, płaty następnie podwijają się usząc endoperydium do 100 mm nad powierzchnię ziemi, a zewnętrzna warstwa płatów oddziela się tworząc od spodu miseczkę przerośniętą z podłożem. Wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej szara, szarobeżowa, wyschnięta szaroochrowa, u starych owocników czarnobrazowa, z wiekiem marszczy i łuszczy się poprzecznymi płatami, poczynając od centrum owocnika.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawa, przy wysychaniu nieco spłaszcza się, 10-30 mm średnicy, z wiekiem czarnobrązowe. Szyjka krótka i szeroka, widoczna u suchych egzemplarzy, 2 (5) mm długości i 4 mm szerokości; nieco jaśniejsza od endoperydium, brązowoszara. Apofiza zwykle wyraźna. Ujście zarodników (perystom) stożkowaty, włóknisty, bez wyraźnej granicy, bez talerzyka i bez ograniczającego wałeczka. Kolumella niska, półkulista, miękka, watowata. Gleba ciemno-czekoladowobrązowa.Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, w miarę rozwoju coraz bardziej spłaszczony, 40-70 mm średnicy, o powierzchni pokrytej grzybnią przerośniętą z podłożem.

space

Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawa, przy wysychaniu nieco spłaszcza się, 10-30 mm średnicy, z wiekiem czarnobrązowe. Szyjka krótka i szeroka, widoczna u suchych egzemplarzy, 2 (5) mm długości i 4 mm szerokości; nieco jaśniejsza od endoperydium, brązowoszara. Apofiza zwykle wyraźna. Ujście zarodników (perystom) stożkowaty, włóknisty, bez wyraźnej granicy, bez talerzyka i bez ograniczającego wałeczka. Kolumella niska, półkulista, miękka, watowata. Gleba ciemno-czekoladowobrązowa.

zarodniki

Zarodniki kuliste, delikatnie brodawkowane, 3.5-4.5 (5) µm średnicy.

Włośnia o strzępkach do 12 µm szerokości.Zarodniki kuliste, delikatnie brodawkowane, 3.5-4.5 (5) µm średnicy.

space

występowanie

Jest w czekliście.[105]
Gatunek podlega ochronie ścisłej (poz. I.22 wg aktualnego rozporządzenia). Nie mają do niego zastosowania wyłączenia spod ochrony uzasadnione względami godpodarki rolnej, leśnej lub rybackiej (§7.1). Do ustawowej ochrony został włączony w 2004 roku.
Bardzo rzadki. Owocniki wyrastają pojedyczno lub w grupach, w parkach i innych miejscach z dużą ilością ściółki.Bardzo rzadki. Owocniki wyrastają pojedyczno lub w grupach, w parkach i innych miejscach z dużą ilością ściółki.
Statusy czerwonej listy. [125]: E–wymierający - krytycznie zagrożony