Hemileccinum impolitum (płowiec jodoformowy)

opis

cechy diagnostyczne w kluczu:

⇑ kl 50 "powierzchnia kapelusza równa" w "Boletus (borowik)"

Kapelusz płowy do płowobrązowego, w miejscach uszkodzonych przebarwia się rdzawobrązowawo; powierzchnia zamszowato-jedwabista i ziarnisto kropkowana; 50-200 mm średnicy, początkowo półkulisty, z wiekiem wypukły do poduszkowatego.

space

Pory początkowo cytrynowożółte, z wiekiem złotożółte, u starych okazów z zielonkawym lub oliwkowym odcieniem; uszkodzone nie przebarwiają się; drobne.

space

Miąższ białawy do jasnocytrynowego; nad rurkami i w na obwodzie trzonu ciemniejszy - cytrynowy, niezmienny. W trzonie nieco włóknisty. Zapach kwaskowaty, nieco karbolowy (fenolowy, apteczny). Smak łagodny.

cechy mikroskopowe

Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie, jasnożółte, 10-14 × 4-6 µm.

występowanie

jest w czekliście ^[105]

W Polsce rzadki. Owocniki pojawiają się latem i jesienią pod dębami i bukami, w świetlistych lasach liściastych.

Czerwona Lista^[125] — E–wymierający - krytycznie zagrożony

jadalne czy trujące? 🟢

ważne! dla grzybiarzy

Grzyb jadalny.

uwagi

Hemileccinum depilatum (płowiec pofałdowany)

W czekliście [105] błędnie łączony razem z borowikiem kruchym (Lanmaoa fragrans)/ do jednego taksonu - płowiec jodoformowy (Hemileccinum impolitum).

pokazana po zalogowaniu

Lanmaoa fragrans (wonnoborowik kruchy)

Wonnoborowik kruchy (Lanmaoa fragrans)/ odróżnia się ciemniejszym, brązowym kapeluszem i błękitniejącym miąższem.

W drobniejszym ujęciu płowiec jodoformowy (Hemileccinum impolitum) (tj. o niezmiennym miąższu i jaśniejszym płowo-brązowym kapeluszu) jest dzielony na dwa gatunki:

Płowiec pofałdowany (Hemileccinum depilatum) o garbkowato-bruzdowanej powierzchni kapelusza i z kulistymi komórkami skórki kapelusza (struktura "hymeniform").

wybrane okazy · selected collections ⇈

#10

17 07 20 - 1
leg. Marek Snowarski
/Park Szczytnicki, Wrocław/

nomenklatura, etymologia ℹ️ ⇈

poznanie znaczenia i pochodzenia nazwy ułatwia jej zapamiętanie

Hemileccinum impolitum (Fr.) Šutara • Boletus impolitus Fr. [🔉 bō·lē·tus *] · Boletus suspectus Krombh. (?) [🔉 bō·lē·tus *] • (pl) płowiec jodoformowy · borowik płowy

bōlētus, -i (lat., subst., m) — nazwa najsmaczniejszego grzyba u Rzymian; nie jest jasne o jaki gatunek chodziło, prawdopodobnie był to muchomor cesarski (Amanita caesarea)

literatura · references

specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈

publikacje w bazie Projektu Bibliografii Grzybów Wielkoowocnikowych Polski (z adnotowanym wykazem taksonów):
Bujakiewicz (1997)^[2644] (as Boletus impolitus), Chachuła & Fiedor (2020)^[1373] (as: Hemileccinum impolitum), Domian et al. (2025)^[4107] (as Xerocomus impolitus), Fiedorowicz (2011)^[1443], Friedrich (2006)^[1457], Friedrich (2010)^[1460] (as: Xerocomus impolitus), Gierczyk & Ślusarczyk (2020)^[1507] (as: Xerocomus impolitus), Halama & Panek (2000)^[1558], Schulz (1913)^[3185], Skirgiełło (1939)^[3191] (as Boletus impolitus), Skirgiełło (1959)^[3194], Skirgiełło (1960)^[1052], Wojewoda (2000)^[2637] (as B. suspectus (=B. impolitus)), Zaleski et al. (1948)^[3433]

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej

zapisy w GRej wg stanu na 01.09.2026 22:03 1 znaleziska Hemileccinum impolitum (płowiec jodoformowy) na terenie Polski

ID na żółtym tle, to oznaczenie zweryfikowane przez kustosza GRej, pozostałe oczekują na weryfikację ze statusem przyjęty [tj. wpis poprawny pod względem formalnym].

Poniżej są pokazane fotografie załączone do wpisu GRej. Po kliknięciu na ID wpisu, w rekordzie GRej czasem mogą być pokazane fotografie z wątku bio-forum.pl związanego z tym wpisem; w tym wypadku bez 100% pewności, czy dotyczą one wpisu. Aby upewnić się które odnoszą się do wpisu, należy zajrzeć do wątku.

AB94 375700 BE09 204784 EC46 302598 EE84 75182 75187 GE24 375363

ID 75 182 oznaczenie: Boletus impolitus; lokalizacja: Kowala Mała, pow. kielecki, świętokrzyskie, EE84; data zbioru: 19 sie 2007; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Ciepłolubne zadrzewienia międzypolne typu grąd: graby, buki, dęby, lipa szerokolistna, leszczyna i sosna, ziemia na podłożu wapienno-dolomitowym, dwa owocniki (jeden zejściowy); leg. det. Marcin Fałdziński; eksykat: tak - zostanie wysłany do Kustosza Bazy; uwagi: Prawie co roku zbieram je do konsumpcji.; Daty znalezisk bez eksykatów! odtworzone z własnych notesów; 13.08.2001 – 2 owocniki; 09.08.2003 – 5 owocników; 10.08.2005 – 1 owocnik fotografia!; fot.116296 fot.116297 fot.116298 fot.116299 fot.116300 fot.116301; Znalezisko z dn. 10.08.2005 r.; fot.116302; Boletus impolitus - borowik płowy [notatka: tak - zapis wideo] [fotografie: tak - prezentujące szereg cech];

ID 75 187 oznaczenie: Boletus impolitus; lokalizacja: Bilcza, pow. kielecki, woj. świętokrzyskie, EE84; data zbioru: 26 sie 2007; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Międzypolne zadrzewienia ciepłolubne typu grąd: graby, buki, dęby, leszczyna i sosna, ziemia na podłożu wapienno-dolomitowym, dwa owocniki oddalone od siebie ok. 50 metrów (młody i średni); leg. det. Marcin Fałdziński; eksykat: tak - zostanie wysłany do Kustosza Bazy; uwagi: W tym siedlisku notuję je po raz pierwszy; fot.116316 fot.116317 fot.116318 fot.116319 fot.116320; Boletus impolitus - borowik płowy [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 204 784 oznaczenie: Boletus impolitus; lokalizacja: Rezerwat Stawy Milickie, pow. trzebnicki, woj. dolnośląskie, BE09; data zbioru: 13 wrz 2012; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Brzeg jeziora,dąb,olsza, ziemia, kilka owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski, det. Ryszard Rutkowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza bazy; uwagi: fot.515175 fot.515176 fot.515177 fot.515178 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 302 598 oznaczenie: Boletus impolitus; lokalizacja: Krasne,gm.Krasne, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC46; data zbioru: 17 lip 2017; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: park Krasiińskich,aleja grabowa, na ziemi, pojedynczo dwa owocniki w odległości ok.30m; leg. det. Romuald Tomaszewski; eksykat: tak,zostanie przesłany do kustosza bazy; uwagi: [bf:932754] [notatka: nie] [fotografie: tak]; związane wątki bio-forum.pl: 932754 ;

ID 375 363 oznaczenie: Hemileccinum impolitum (Fr.) Šutara; lokalizacja: 4 km od Nowiny, pow. Chełm, woj. lubelskie, GE248408; data zbioru: 15 sie 2024; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: las dębowo-grabowy -dąb , grab ,brzoza ,sosna, na ziemi w pobliżu drzew, jeden owocnik; leg. det. mariusz kuczyński; rev. Błażej Gierczyk 10 mar 2025; eksykat: BGF0012843; uwagi: W dniu 15.-8.2024 w lesie dębowo grabowym , znalazłem owocnik Hemileccinum impolitum , wysokość 7 cm , kapelusz 10 cm , zapach nieokreślony , w pobliżu rosły dęby , grabu , brzoza , sosna , suszek jest , zostanie wysłany do Pana Profesora Błażeja Gierczyka; związane wątki bio-forum.pl: 1562696 ;

ID 375 700 oznaczenie: Hemileccinum impolitum; lokalizacja: Wzgórza Bukowe (rez. Osetno), Dobropole Gryfińskie, pow. gryfiński, woj. zachodniopomorskie [N 53.3106, E 14.7783], AB94; data zbioru: 7 sie 2018; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: żyzna buczyna, na glebia, 2 owocniki; leg. det. Grażyna Domian; rev. Błażej Gierczyk 1 sie 2025; eksykat: BGF0017003; związane wątki bio-forum.pl: 1011708 ;