Tricholoma vaccinum (gąska krowia)

cechy makroskopowe

Kapelusz czerwonobrązowy, rdzawobrązowy; powierzchnia sucha, gęsto pokryta wełnistymi, odstającymi łuskami, te często są ułożone w koncentryczne kręgi; średnica kapelusza (30)40-70(100) mm, początkowo wypukły, dzwonkowaty, z wiekiem rozpostarty do płaskiego, z szerokim garbkiem w centrum; brzeg jest długo podwinięty, z wełnistymi resztkami osłony.

space

Trzon w górnej części białawy, ku dołowi brązowoczerwonawy, rdzawoczerwonawy; powierzchnia delikatnie włókienkowata, z delikatną ciemniejszą zanikającą strefą pierścieniową; równogruby, szybko, u młodych owocników z kanałem, 60-100 × 10-15(18) mm.

space

Barwa wysypu zarodników biała.

zarodniki

Zarodniki niemal kuliste, gładkie, bezbarwne, 4-5.5 × 4-4.5 µm.

występowanie

jest w czekliście ^[105]

Niezbyt rzadka. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, często masowo, w dużych grupach, w wilgotnych lasach iglastych, głównie pod świerkami, częściej na obrzeżach lasów, unika gleb kwaśnych.

jadalne czy trujące? 🟡

ważne! dla grzybiarzy

Niejadalna z uwagi na gorzki smak.

uwagi

Gatunek charakterystyczny z uwagi na obficie wełnistą powierzchnię kapelusza i obecność włóknistej osłony częściowej - jest ona delikatna i najlepiej może być zauważona u najmłodszych egzemplarzy, które dopiero otwierają kapelusz.

literatura · references

specyfikacja literatury jest widoczna na szerszym ekranie 🛈

publikacje w bazie Projektu Bibliografii Grzybów Wielkoowocnikowych Polski (z adnotowanym wykazem taksonów):
Adamczyk (2011)^[1272], Benben & Sierota (1977)^[4174] (as Tricholoma vaccinum), Bujakiewicz (2004)^[1339], Bujakiewicz (2018)^[1344], Domański Z. (1965)^[2717], Dominik & Pachlewski (1956)^[2733], Flisińska (1995)^[2781], Flisińska (2002)^[1451], Flisińska (2004)^[1452], Gierczyk et al. (2014)^[1493], Gierczyk et al. (2018)^[1501], Gierczyk et al. (2019)^[1495], Gumińska (1966)^[2818], Gumińska (1972)^[2823], Gumińska (1976)^[2825] (as Tricholoma vaccinum), Gumińska (1992)^[2833] (as Tricholoma vaccinum), Gumińska (2006)^[1537], Halama & Romański (2010)^[1565], Hołownia (1968)^[2856], Karasiński et al. (2015)^[1643], Kaufmann (1916)^[2893], Komorowska et al. (2023)^[4422] (as Tricholoma vaccinum), Kozłowska et al. (2019)^[1706], Kujawa & Gierczyk (2016)^[1776], Kujawa et al. (2019)^[1779], Kujawa et al. (2023)^[3757], Ławrynowicz (1998)^[2996], Ławrynowicz (2000)^[1858], Łuszczyński (2002)^[1888], Łuszczyński (2007)^[1896], Łuszczyński (2008)^[1898], Neuhoff (1925)^[3045], Pietras et al. (2025)^[4505] (as Tricholoma vaccinum), Pilát (1926)^[3108], Ronikier (2009)^[2143], Ronikier (2012)^[2144], Rudnicka-Jezierska (1969)^[3162], Sałata (1968)^[3172], Schroeter (1889)^[3184], Ślusarczyk (2021)^[2400], Wojewoda (1964)^[3358], Wojewoda (1965)^[3361], Wojewoda et al. (2016)^[2542], Zabłocka (1932)^[3428]

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GRej

zapisy w GRej wg stanu na 05.08.2026 16:18 1 znaleziska Tricholoma vaccinum (gąska krowia) na terenie Polski

ID na żółtym tle, to oznaczenie zweryfikowane przez kustosza GRej, pozostałe oczekują na weryfikację ze statusem przyjęty [tj. wpis poprawny pod względem formalnym].

Poniżej są pokazane fotografie załączone do wpisu GRej. Po kliknięciu na ID wpisu, w rekordzie GRej czasem mogą być pokazane fotografie z wątku bio-forum.pl związanego z tym wpisem; w tym wypadku bez 100% pewności, czy dotyczą one wpisu. Aby upewnić się które odnoszą się do wpisu, należy zajrzeć do wątku.

CB24 47946 80558 207188 CB33 247833 GC01 210739 GC04 210737

ID 47 946 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: Dziemiany, CB24; data zbioru: 15 paź 2006; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Las świerkowy, W ziemi, 3 owocniki; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski, det. Darek Karasiński; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy; uwagi: fot.62810 fot.62811 [notatka: tak] [fotografie: tak];

ID 80 558 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: Dziemiany, CB24; data zbioru: 7 paź 2007; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Granica monokultury świerkowej i lasu mieszanego, W ziemi, dwa owocniki; leg. det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy; uwagi: fot.128702 fot.128703 [notatka: tak] [fotografie: tak];

ID 207 188 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: Dziemiany, pow. kościerski, woj. pomorskie, CB24; data zbioru: 26 paź 2012; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Las świerkowy, ziemia, kilkanaście owocników; leg. det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza bazy; uwagi: fot.526775 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 210 737 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: 3 km na SW od Krynek, pow. sokólski, woj. Krynki, GC04; data zbioru: 21 paź 2012; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: las świerkowy w średnim wieku, na ziemi wśród mchów, kilka grup owocników jak i sztuki pojedyncze, rozsiane na znacznej przestrzeni.; leg. det. Mirosław Gryc; eksykat: zostanie wysłany; uwagi: fot.544752 fot.544753 fot.544754 fot.544755 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 210 739 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: około 1,5 km na SE od Ogrodniczek, pow. białostocki, woj. podlaskie, GC01; data zbioru: 27 wrz 2012; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: Stary las świerkowo-sosnowy, na ziemi porośniętej mchami, teren niski i wilgotny, kilka owocników w jednej grupie; leg. det. Mirosław Gryc; eksykat: BGF/BF/MG/120927/0001; uwagi: fot.544770 fot.544771 [notatka: nie] [fotografie: tak];

ID 247 833 oznaczenie: Tricholoma vaccinum; lokalizacja: Otulina Rezerwatu Dolina Kulawy, pow. chojnicki, woj. pomorskie, CB33; data zbioru: 5 paź 2014; sielisko, podłoże, sposób wzrostu: skraj lasu sosna, świerk, mchy, kilka owocników; leg. det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK; uwagi: fot.709387 fot.709388 [notatka: nie] [fotografie: tak];