grzyby.pl

Atlas grzybiarza. Kolorowe borowiki

Kolorowe borowiki to licząca kilkanaście gatunków grupa "nieprawdziwkowych borowików". To znaczy takich borowików które odróżniają się od prawdziwków jedną z cech: czerwoną barwą trzonu, czerwonymi lub pomarańczowymi porami lub sinieniem miąższu. Tymi swoimi cechami odstraszają większość grzybiarzy - bywają potocznie nazywane przez nich szatańskimi borowikami.

Czy słusznie budzą obawy? - być może - bowiem są wśród nich, obok dwóch częstych i jadalnych gatunków, także rzadkie i bardzo rzadkie gatunki niejadalne a nawet słabo trujące (na surowo mogą powodować silne wymioty i biegunkę). Odróżnianie gatunków kolorowych borowików nie jest łatwe. Wymaga starannego zwrócenia uwagi na kilka subtelnych cech wyglądu i barwy owocników w różnym wieku.

Dwa stosunkowo częste gatunki kolorowych borowików: borowik ceglastopory i borowik ponury, mają czerwone pory i siniejący miąższ; przez grzybiarzy często nie są odróżniane i nazywane są potocznie gniewusem, poćcem lub ceglakiem; ostatnie dwa określenia prawdopodobnie bardziej odnoszą się borowika ceglastoporego. Oba gatunki są jadalne, z tym że borowik celastpory jest wyżej ceniony.Kolorowe borowiki to licząca kilkanaście gatunków grupa "nieprawdziwkowych borowików". To znaczy takich borowików które odróżniają się od prawdziwków jedną z cech: czerwoną barwą trzonu, czerwonymi lub pomarańczowymi porami lub sinieniem miąższu. Tymi swoimi cechami odstraszają większość grzybiarzy - bywają potocznie nazywane przez nich szatańskimi borowikami.

space

Dwa stosunkowo częste gatunki kolorowych borowików: borowik ceglastopory i borowik ponury, mają czerwone pory i siniejący miąższ; przez grzybiarzy często nie są odróżniane i nazywane są potocznie gniewusem, poćcem lub ceglakiem; ostatnie dwa określenia prawdopodobnie bardziej odnoszą się borowika ceglastoporego. Oba gatunki są jadalne, z tym że borowik celastpory jest wyżej ceniony.

borowik ceglastopory

Neoboletus luridiformis (krasnoborowik ceglastopory)
krasnoborowik ceglastopory (Neoboletus luridiformis) · borowik ceglastopory ma czerwone pory i silnie siniejący miąższ — jest jednak dobrym grzybem jadalnym
/ jest to często spotykany reprezentant grupy „kolorowych borowików”. Wyrasta od lata do jesieni, w lasach iglastych i liściastych, na glebach kwaśnych.

Bardzo dobry grzyb jadalny. Jak wiele innych gatunków grzybów na surowo, lub niedogotowany jest trujący - powoduje zaburzenia żołądkowe. Jako zasadę należy przyjąć, że grzyby nie mogą być jadane na surowo, muszą być ugotowane, usmażone lub uduszone.

Kapelusz ciemnobrązowy, kasztanowobrązowy, z wiekiem z odcieniami ceglastoczerwonymi lub oliwkowymi. Osiąga średnicę 5-20 cm. Początkowo półkulisty, potem poduszkowaty; powierzchnia matowa, zamszowa w dotyku, u starych egzemplarzy gładka i nieco lepka podczas wilgotnej pogody.

Pory jedynie u młodych egzemplarzy żółtawooliwkowe, szybko stają się pomarańczowe do krwistoczerwonych, następnie ceglastoczerwone (stąd bardzo celna potoczna nazwa ceglak). Pory u bardzo starych owocników znowu bledną i nabierają oliwkowego odcienia; uciśnięte sinieją. Rurki widoczne na przekroju przez kapelusz, są żółte, z wiekiem oliwkowe; miąższ kapelusza, widoczny po oderwaniu warstwy rurek jest żółty.

Trzon żółty, a u podstawy czerwonobrązowy; zwykle nieco maczugowaty, ale może też być równogruby, lub rzadziej, ze zwężoną podstawą. Powierzchnia trzonu sucha, z czerwonymi kosmkami lub ziarenkami i bez siateczki; już przy lekkim ucisku przebarwia się ciemnogranatowo, podobnie jak i inne części owocnika.

Miąższ żółty, u podstawy trzonu czerwonawy; na powierzchni cięcia momentalnie intensywnie sinieje, przebarwienie po pewnym czasie ustępuje. Smak łagodny; zapach słaby, przyjemny.

Opisany dalej, także jadalny, borowik ponury jest bardzo podobny, ale odróżnia się wyraźną czerwono-żółtą siateczką na trzonie i słabo siniejącym miąższem. Kapelusz ma jaśniejszy, często oliwkowej barwy, a miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami jest zabarwiony czerwono./ jest to często spotykany reprezentant grupy „kolorowych borowików”. Wyrasta od lata do jesieni, w lasach iglastych i liściastych, na glebach kwaśnych.

space

Kapelusz ciemnobrązowy, kasztanowobrązowy, z wiekiem z odcieniami ceglastoczerwonymi lub oliwkowymi. Osiąga średnicę 5-20 cm. Początkowo półkulisty, potem poduszkowaty; powierzchnia matowa, zamszowa w dotyku, u starych egzemplarzy gładka i nieco lepka podczas wilgotnej pogody.

space

Trzon żółty, a u podstawy czerwonobrązowy; zwykle nieco maczugowaty, ale może też być równogruby, lub rzadziej, ze zwężoną podstawą. Powierzchnia trzonu sucha, z czerwonymi kosmkami lub ziarenkami i bez siateczki; już przy lekkim ucisku przebarwia się ciemnogranatowo, podobnie jak i inne części owocnika.

space

Opisany dalej, także jadalny, borowik ponury jest bardzo podobny, ale odróżnia się wyraźną czerwono-żółtą siateczką na trzonie i słabo siniejącym miąższem. Kapelusz ma jaśniejszy, często oliwkowej barwy, a miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami jest zabarwiony czerwono.

borowik ponury

Suillellus luridus (modroborowik ponury)
modroborowik ponury (Suillellus luridus) · także ma pomarańczowożółte pory i siniejący miąższ
modroborowik ponury (Suillellus luridus) [strona w Pełnym Atlasie]
/ jest stosunkowo częsty. Wyrasta pojedynczo i w grupach, od lata do jesieni, najczęściej w lasach liściastych, w parkach, rzadko w lasach iglastych, chętniej na zasadowych glebach.

Jadalny z zastrzeżeniami. Większość źródeł podaje ryzyko interakcji z alkoholem. Substancje zawarte w borowiku ponurym mają upośledzać przez pewien czas pełen metabolizm alkoholu i wtedy, jeśli był przyjmowany alkohol (nawet w niewielkich ilościach np. w piwie) w okresie kilku dni przed i po zjedzeniu tego grzyba, to mogą wystąpić objawy zatrucia.

Kapelusz żółtobrązowy z odcieniem oliwkowym lub pomarańczowym, z wiekiem ciemniejący i o przygaszonej barwie. Osiąga średnicę od 6 - 20 cm. Ma kształt półkulisty, z wiekiem poduchowaty. Powierzchnia kapelusza jest matowa, zamszowa.

Pory są początkowo oliwkowożółte, z wiekiem pomarańczowoczerwone do czerwonych; uciśnięte sinieją. Rurki oliwkowożółte, uszkodzone przebarwiają się zielononiebiesko; o długości do 2 cm. Warstwa rurek łatwo oddziela się od kapelusza i wtedy można zobaczyć, że miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami ma pomarańczowe lub czerwone zabarwienie.

Trzon w górnej części jest żółtawy i ma powierzchnię pokrytą czerwonawą siateczką; w dolnej połowie trzon jest purporowoczerwonawy, winnoczerwonawy. Dolna część trzonu jest często maczugowato rozszerzona, co widać wyraźniej zwłaszcza u młodych egzemplarzy.

Miąższ bladożółty, ku podstawie trzonu purpurowoczerwonawy; przebarwia się bladoniebiesko, po kilkunastu minutach przebarwienie blednie. Miąższ młodych okazów jest zwarty, z wiekiem staje się gąbczasty. Zapach ma przyjemny, grzybowy i taki sam łagodny smak.

Stosunkowo podobny, opisany wyżej, także jadalny borowik ceglastopory nie ma siateczki na trzonie lecz ziarenka, a jego miąższ silnie sinieje. Powierzchnia kapelusza borowika ceglastoporego jest ciemniejsza, przynajmniej początkowo ciemnobrązowa. Miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami nie ma czerwonego zabarwienia./ jest stosunkowo częsty. Wyrasta pojedynczo i w grupach, od lata do jesieni, najczęściej w lasach liściastych, w parkach, rzadko w lasach iglastych, chętniej na zasadowych glebach.

space

Kapelusz żółtobrązowy z odcieniem oliwkowym lub pomarańczowym, z wiekiem ciemniejący i o przygaszonej barwie. Osiąga średnicę od 6 - 20 cm. Ma kształt półkulisty, z wiekiem poduchowaty. Powierzchnia kapelusza jest matowa, zamszowa.

space

Trzon w górnej części jest żółtawy i ma powierzchnię pokrytą czerwonawą siateczką; w dolnej połowie trzon jest purporowoczerwonawy, winnoczerwonawy. Dolna część trzonu jest często maczugowato rozszerzona, co widać wyraźniej zwłaszcza u młodych egzemplarzy.

space

Stosunkowo podobny, opisany wyżej, także jadalny borowik ceglastopory nie ma siateczki na trzonie lecz ziarenka, a jego miąższ silnie sinieje. Powierzchnia kapelusza borowika ceglastoporego jest ciemniejsza, przynajmniej początkowo ciemnobrązowa. Miąższ kapelusza bezpośrednio nad rurkami nie ma czerwonego zabarwienia.

niejadalne i trujące kolorowe borowiki

Caloboletus calopus (gorzkoborowik żółtopory)
gorzkoborowik żółtopory (Caloboletus calopus) · jeden z częstszych kolorowych borowików o żółtych porach, jest niejadalny
Jest jeszcze kilkanaście gatunków borowików, których dojrzałe owocniki mają żółte (nie oliwkowe) lub czerwone pory. Są wśród nich gatunki jadalne jak i nie jadalne.

Ich oznaczania nie jest proste i należy sięgnąć do pełnego klucza do borowików w grzyby.pl. Jest jeszcze kilkanaście gatunków borowików, których dojrzałe owocniki mają żółte (nie oliwkowe) lub czerwone pory. Są wśród nich gatunki jadalne jak i nie jadalne.

space