owocniki

Owocniki zazwyczaj duże, o trzonie masywnym, zgrubiałym pośrodku lub u postawy; jest on zwykle pokryty siateczką. Hymenofor rurkowy. Miąższ i rurki niektórych gatunków przebarwiają się po uszkodzeniu. Wysyp zarodników oliwkowobrązowawy. Zarodniki wrzecionowate, gładkie.

Sporocarps usually big with massive stipe, often clavate. Stipe surface usually with reticulation. Hymenophore from tubes. Flesh and other parts of sporocarps at some species bruising blue. Spore print olive-brown. Spores fusiform, smooth.

występowanie

W Europie ok. 30(25) gatunków (w Polsce ok. 15). Wyrastają na ziemi. Tworzą związki mikoryzowe z drzewami szpilkowymi i liściastymi.

In Europe ca. 30 species. Terrestrial. Mycorrhizal partners to conifers and hardwoods.

wartość

Większość gatunków jadalna. Część gatunków jest gorzka w smaku lub niejadalna, trujące tylko na surowo lub niedogotowane. borowik szatański (Boletus satanas) jest trujący w stanie surowym, ale wbrew obiegowej opinii bardzo rzadko występuje na terenie Polski, jedynie na glebach wapiennych, wymaga ciepłych stanowisk. Pod potoczną nazwą "szatana" jest zwykłe rozumiany goryczak żółciowy (Tylopilus felleus).

Most species edible. Some of unpleasant taste (bitter) or inedible. Poisonous only when raw on not thoroughly cooked. Controversial borowik szatański (Boletus satanas) is poisonous only when raw, it very rarely appear on territory of Poland as it needs warm localites on limestone.

dla grzybiarzy

Borowiki to kapeluszowe grzyby rurkowe. Owocniki zwykle są duże, masywne, często z maczugowato rozszerzonym trzonem (szczególnie u młodych egzemplarzy). Powierzchnia trzonu zwykle pokryta jest siateczką lub ziarenkami. Owocnik w zależności od gatunku różnie zabarwiony, także w jaskrawych odcieniach czerwieni i żółci. Są wśród nich gatunki jadalne i niejadalne i trujące na surowo. Z punktu widzenia grzybiarzy dzielimy je na dwie grupy: prawdziwki i "kolorowe borowiki".

space

Kolorowe borowiki - bo część tych gatunków borowików ma pory dojrzałych owocników czerwone lub pomarańczowe, miąższ wielu sinieje albo barwa kapelusza nie jest brązowa jak u prawdziwków.

oznaczanie borowików

diagramy
plansza do oznaczania
Borowiki oznacza się praktycznie wyłącznie po cechach widocznych gołym okiem, nieraz subtelnych. Cechy mikroskopowe (z jednym wyjątkiem) nie mają znaczenia. Aby określić gatunek borowika potrzebne są następujące dane, które trzeba stwierdzić i zanotować już przy zbiorze owocników:

space

- obecność i barwa siateczki na powierzchni trzonu, ta może być bardzo delikatna i widoczna najlepiej lub wyłącznie w górze trzonu (w

space

- barwa porów - u młodych owocników i u starszych, bardziej reprezentatywna jest barwa porów dojrzałych owocników, u młodych z niemal zamkniętym kapeluszem może być nietypowa,

space

Po poprzecznym rozkrojeniu owocnika należy zanotować:

- zmianę barwy miąższu na przekroju poprzecznym, miąższ może być niezmienny lub błękitniejący lub siniejący, reakcja barwna może być natychmiastowa, szybka lub powolna; intensywność barwy może może być duża lub może ona być blada; w różnych miejscach przekroju poprzecznego (podstawa trzonu, miąższ w kapeluszu) może być różny przebieg zmiany barwy,

space

space

space

space

space

space

⇒ zwarta wersja klucza
  
Boletus projectellus (borowik wrzosowy)
Boletus projectellus (borowik wrzosowy)
(p) skórka kapelusza daleko wystająca poza brzeg (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· Skórka kapelusza daleko wystająca poza brzeg kapelusza.
Boletus projectellus (borowik wrzosowy)
borowik wrzosowiskowy, borowik wysmukły · syn. Boletellus projectellus
  Pod sosnami na terenach piaszczystych, na wrzosowiskach. Gatunek północnocnoamerykański. Pojawił się w Polsce w ostatnich latach, w miejscach występowanie owocnikuje masowo.
  
  
(p) skórka kapelusza nie wystaje daleko poza jego brzeg(↑nie)
  
    
(p) pory początkowo białawe, potem żółte, dojrzałe oliwkowożółte; miąższ niezmienny (↓nie)
    
      
(p) kapelusza bardzo ciemno zabarwiony (↓nie)
      
        
(p) kapelusz ciemno czerwono-brązowy do czarnobrązowego i prawie czarnego (↓nie)
  W ciepłych rejonach Europy, pod dębami i kasztanem jadalnym.
        
        
Boletus pinophilus (borowik sosnowy)
(p) kapelusz ciemno czerwonobrązowy(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, ...
· Trzon jaśniej czerwonobrązowy, z czerwonobrązową siateczką.
  Lasy iglaste; zwłaszcza pod sosnami.
        
      
Boletus edulis (borowik szlachetny)
Boletus edulis (borowik szlachetny)
Boletus edulis (borowik szlachetny)
(p) kapelusz brązowy, jaśniejszy(↑nie) (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełn ...
· Trzon biały do jasno-brązowego z jasną siateczką w górnej połowie.
      
      
(p) kapelusz jasnobrązowy, szarobrązowy, orzechowy(↑nie)
      
        
Boletus reticulatus (borowik usiatkowany)
Boletus reticulatus (borowik usiatkowany)
Boletus reticulatus (borowik usiatkowany)
(p) kapelusz jasny, powierzchnia kapelusza zamszowata, łatwo pękająca (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania ...
· Trzon biały do brązowawego z wyraźną jaśniejszą siateczką sięgającą do połowy lub podstawy trzonu.
  Rzadko w ciepłych lasach liściastych. Owocniki pojawiają się już wczesną wiosną w maju i najczęściej na początku lata.
        
        
(p) kapelusza jasny, ochrowy(↑nie) (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowan ...
        
        
(p) kapelusz szarawy(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest w ...
        
    
(p) pory czerwone, pomarańczowe, pomarańczowożółte(↑nie) (↓nie)
    
      
(p) trzon z wyraźną siateczką (↓nie)
      
        
Boletus luridus (borowik ponury)
Boletus luridus (borowik ponury)
siateczka na trzonie
Boletus luridus (borowik ponury)
(p) kapelusz żółtopomarańczowy do brunatnooliwkowego (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogow ...
· Siateczka na trzonie gruba, wyraźna.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu ...
  Owocniki wyrastają pojedynczo i w grupach, od lata do jesieni w lasach liściastych, w parkach, rzadko w iglastych, chętniej na glebach zawierających węglan wapnia.
        
        
Boletus satanas (borowik szatański)
Boletus satanas (borowik szatański)
Boletus satanas (borowik szatański)
(p) kapelusz białawy, jasnoszary(↑nie) (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoc ...
· Trzon w górze żółty, ku podstawie karminowo-czerwony; w górze z żółtawo-czerwonawą siateczką.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, ...
  W lasach dębowych i bukowych na wapieniu; ciepłolubny; w Polsce na kilku stanowiskach.
        
        
(p) kapelusz ±różowy, czerwony, purpurowy(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcj ...
· lub od początku krwisto-czerwony, purpurowy.
        
          
Boletus rhodopurpureus (borowik rudopurpurowy)
Boletus rhodopurpureus (borowik rudopurpurowy)
Boletus rhodopurpureus (borowik rudopurpurowy)
(p) kapelusz winnoczerwony, bordo, purpurowy (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po z ...
· Cały owocnik przy dotyku intensywnie siniejący; miąższ żółty, intensywnie siniejący
· ta cecha diagnostyczna jest widoczn ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po ...
  Na ciepłych i suchych stanowiskach, w lasach liściastych, zwłaszcza pod dębami, rzadziej pod bukami; preferuje gleby obojętne lub wapienne.
          
          
(p) kapelusz szary i ±różowy(↑nie)
          
            
Boletus rhodoxanthus (borowik purpurowy)
Boletus rhodoxanthus (borowik purpurowy)
Boletus rhodoxanthus (borowik purpurowy)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, ...
  W lasach dębowych i bukowych na glebach obojętnych lub wapiennych.
            
            
unidentified (niezidentyfikowane)
unidentified (niezidentyfikowane)
młody owocnik, niebieszczenie miąższu
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądo ...
  W lasach dębowych i bukowych.
            
            
Boletus rubrosanguineus
Boletus rubrosanguineus
Boletus rubrosanguineus
po 1 min
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym ...
  Pod drzewami iglastymi, nie na wapieniu.
            
      
(p) trzon bez siateczki o powierzchni nagiej, drobnokosmkowej lub łuseczkowatej(↑nie)
      
        
Boletus erythropus (borowik ceglastopory)
Boletus erythropus (borowik ceglastopory)
Boletus erythropus (borowik ceglastopory)
miąższ na cięciu po 90sek.
(p) miąższ silnie siniejący (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest wid ...
· Miąższ szybko i intensywnie sinieje.
Boletus erythropus (borowik ceglastopory)
(potocznie: gniewus, pociec, ceglak) · syn. Boletus luridiformis
  Lasy iglaste i liściaste; dość częsty od późnej wiosny.
        
        
Boletus queletii (borowik gładkotrzonowy)
Boletus queletii (borowik gładkotrzonowy)
Boletus queletii (borowik gładkotrzonowy)
(p) miąższ słabo siniejący(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w p ...
· Miąższ słabo siniejący.
· ta cecha diagnostycz ...
  Lasy liściaste.
        
    
(p) pory od początku żółte(↑nie)
    
      
Boletus pulverulentus (borowik klinowotrzonowy)
Boletus pulverulentus (borowik klinowotrzonowy)
Boletus pulverulentus (borowik klinowotrzonowy)
(p) trzon stosunkowo cienki, zwykle zwężający się ku podstawie. (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowa ...
· Wszystkie części owocnika przy dotyku momentalnie sinieją i czernieją.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atla ...
Boletus pulverulentus (borowik klinowotrzonowy)
borowik omglony · syn. Cyanoboletus pulverulentus
  Lasy liściaste i iglaste, na glebach piaszczystych, kwaśnych; niezbyt częsty od lata do jesieni.
      
      
(p) trzon grubszy, zwykle maczugowato rozszerzony ku podstawie(↑nie)
      
        
(p) trzon bez siateczki (↓nie)
  W lasach liściastych.
        
          
(p) kapelusz brązowy (↓nie)
· ta cecha diagno ...
· Miąższ lekko niebieszczejący.
          
          
(p) kapelusz jaśniejszy(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widocz ...
· Miąższ niezmienny.
          
            
(p) powierzchnia kapelusza równa (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja lo ...
            
            
Boletus depilatus
Boletus depilatus
Boletus depilatus
(p) powierzchnia kapelusza dołkowana(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zal ...
· Skórka kapelusza z kulistymi komórkami (typu hymeniform).
            
        
(p) trzon z siateczką(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania l ...
        
          
(p) miąższ gorzki (↓nie)
          
            
Boletus radicans (borowik korzeniasty)
Boletus radicans (borowik korzeniasty)
(p) trzon blado żółty (↓nie)
· ta cecha diagno ...
· Rurki bladożółte.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po ...
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełn ...
  Pod bukami i dębami na glebach wapiennych lub obojętnych.
            
            
Boletus calopus (borowik żółtopory)
Boletus calopus (borowik żółtopory)
(p) trzon czerwony(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalo ...
· Kapelusz szary do szaro- lub ochrowobrązowego.
  Na ubogich, piaszczystych i suchych glebach w lasach liściastych i iglastych.
            
          
(p) miąższ łagodny(↑nie)
          
            
Boletus regius (borowik królewski)
Boletus regius (borowik królewski)
(p) kapelusz różowy lub czerwony (↓nie)
· ta cecha diagnostyc ...
· Rurki złotożółte.
· ta cecha diagnostyczn ...
Boletus regius (borowik królewski)
syn. Boletus appendiculatus ssp. regius
  W lasach liściastych, pod bukami i dębami.
            
            
(p) kapelusz nie różowy lub czerwony; trzon żółty(↑nie)
            
              
Boletus subappendiculatus (borowik górski)
Boletus subappendiculatus (borowik górski)
(p) miąższ niezmienny (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta ...
              
              
(p) miąższ błękitnieje(↑nie)
              
                
Boletus appendiculatus (borowik żółtobrązowy)
Boletus appendiculatus (borowik żółtobrązowy)
Boletus appendiculatus (borowik żółtobrązowy)
(p) trzon żółty bez czerwonych akcentów (↓nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowa ...
· Rurki złotożółte.
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna ...
Boletus appendiculatus (borowik żółtobrązowy)
borowik przyczepkowy · syn. Butyriboletus appendiculatus
  Lasy liściaste i mieszane.
                
                
Boletus fechtneri (borowik złotobrązowy blednący)
Boletus fechtneri (borowik złotobrązowy blednący)
Boletus fechtneri (borowik złotobrązowy blednący)
(p) trzon początkowo z karminowymi przebarwieniami w dole(↑nie)
· ta cecha diagnostyczna jest widoczna po zalogowaniu, w pełnej wersji atlasu, opcja logowania lub zakładania konta dostępu znajduje się prawym górnym rogu strony, różne elementy niedostępne w przeglądowej wersji atlasu są wyraźnie oznaczo ...
Boletus fechtneri (borowik złotobrązowy blednący)
borowik blednący · syn. Boletus appendiculatus ssp. pallescens
  Gleby wapienne, pod bukami.
                
w pełnej wersji atlasu jest tu dodatkowa, zwarta, wersja klucza - wygodna w użyciu gdy chcemy szybko zorientować się w jego strukturze lub znamy już klucz i chcemy szybciej dojść do celu
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.07.03 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 25.04.2017 · powstała/was created 03.01.1998

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Boletus.htm"> Boletus (borowik) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>