non edible

Tylopilus felleus (Bull.: Fr) Karst.

goryczak żółciowy(szatan)
Tylopilus felleus
pokrój · habit; 17.08.2002, Trutnov, Czechy
copyright © by Marek Snowarski
Tylopilus felleus
Tylopilus felleus
Tylopilus felleus
w lesie mieszanym, pod sosanmi, w mchu · in mixed forest, in moss under pine
Tylopilus felleus
różowawy hymenofor · pinkish pores
Tylopilus felleus
w mchu pod sosnami; licznie · gregarious in moss under pine

przystępny opis dla grzybiarzy

owocnik (Fruitbody)

Tylopilus felleus
Tylopilus felleus
Kapelusz jasnobrązowy, płowobrązowy, szarobrązowy, matowy, zamszowaty, wilgotny słabo śluzowaty; 50-150(200) mm średnicy, początkowo półkulisty, potem wypukły i rozpostarty.

space

Trzon nieco jaśniejszy od kapelusza, oliwkowożółty do oliwkowobrązowego, z wyraźną, ciemniejszą, siateczką o dużych okach, zwykle na całym trzonie; 40-150 x 20-50 mm, stosunkowo smukły, równogruby do maczugowatego.

space

Pileus light brown, fawn-brown, grey-brown; dull, tomentose, subviscid when wet; 50-150(200) mm broad, at first hemispheric, convex to expanding in age.

Pores at first white (grey-white), increasingly pink in age, mature pink-brownish. Tubes concolorous, 10-20 mm long, depressed at the stipe, bruising brown.

Stipe paler then cap, olive-yellow to olive-brown, with distinct, darker, broad reticulation, usually up to the base; 40-150 x 20-50 mm, quite long, equal to clavate.

Flesh white, unchanging; young firm, then spongy; taste strong bitter, smell pleasant.

zarodniki (Spores)

Wysyp cielistoróżowy (różowobrązowy) - jest to jedyny europejski gatunek kapeluszowego grzyba rurkowego o różowym wysypie zarodników, inne gatunki mają barwę brązową w różnych odcieniach. Zarodniki wrzecionowate lub elipsoidalne, gładkie, 11-15 x 3.5-5 µm.

Spore print pink, pink-brown. Spores fusiform to ellipsoid, smooth, 11-15 x 3.5-5 µm.

występowanie

Pospolity. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach po kilka, pod sosnami, świerkami, na kwaśnych glebach.

Common. Summer-fall, solitary or few together, under pine or spruce, on acid soils.

wartość (Importance)

Niejadalny z powodu bardzo gorzkiego smaku. Trudno go mimowolnie zjeść w potrawie z uwagi na wyjątkowo gorzki smak. Gorzki smak nie zanika podczas suszenia ani podczas gotowania.

Inedible because of strong bitter taste. Maybe toxic, but it is unusually to be eaten because of its strongly bitter taste which stays after cooking or drying.

gatunki podobne

Boletus edulis
Boletus edulis
Zwłaszcza gdy młody to jest łudząco podobny do prawdziwka (Boletus edulis) lub do podgrzybka brunatnego (Xerocomus badius), odróżnia się jednak od nich różowymi rurkami (co jest widoczne dopiero u dojrzałych owocników), ciemną wyraźną siateczką na trzonie (u borowika jest ona słabsza i głownie w górnej części trzonu) ale przede wszystkim bardzo gorzkim smakiem.

When young looks alike as King Bolete (Boletus edulis) but differs thanks to pink pores, distinct dark reticulation and strong bitter taste.

Dla uniknięcia nieporozumień warto zauważyć, że w potocznym języku mianem szatana, określa się właśnie goryczaka żółciowego (Tylopilus felleus) a nie borowika szatańskiego (Boletus satanas). Czasem miano szatan jest też stosowane do wszelkich, nietypowych (siniejących, o czerwonych porach i/lub trzonie borowików, czyli do tzw. grupy kolorowych borowików. Szerzej zainteresowanych problematyką nazw potocznych zapraszam do przeczytania artykułu o nazwach grzybów.

space

Borowik szatański (Boletus satanas) praktycznie nie występuje w Polsce. Jest ciepłolubny i występuje w lasach liściastych, na glebach wytworzonych na wapieniu. Regionów z wapieniem w Polsce nie ma wiele, dodatkowo konieczna jest korzystna (południowa lub zbliżona) ekspozycja. Dopiero w ostatnich latach odkryto w Polsce kilka jego stanowisk na pogórzu Sudetów i w okolicach Krakowa, z pewnością jest ich więcej, co nie zmienia faktu, że na większości terenu Polski niżowej nie ma warunków dla rozwoju tego gatunku.

wybrane znaleziska · selected collections

Tylopilus felleus
7f · 09 09 04 6 (Tomasz Pachlewski, det. Marek Snowarski)
(Lasowice k. Milicza)
Tylopilus felleus
5f · 02 08 17 3 (Marek Snowarski)
(Trutnov, Czechy) w górskiej świerczynie · (in mountain spruce forest)
Copyright © 1998-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 29.07.2011 · została utworzona/was created 28.08.1998
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Tylopilus_felleus.htm">goryczak żółciowy - Tylopilus felleus - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>