edible

Handkea excipuliformis (Scop.) Pers. (1789)

czasznica workowata
Calvatia excipuliformis (Scop.) Perdeck (1950) · Lycoperdon excipuliforme (Scop.) Pers.
Calvatia excipuliformis
owocnik · sporocarp; 04.10.2002, Czechy, Ostrava; znal. 021004.6
copyright © by Marek Snowarski
Calvatia excipuliformis
owocnik · sporocarp
Calvatia excipuliformis
młody owocnik · young sporocarp
Calvatia excipuliformis
owocnik · sporocarp
Handkea excipuliformis Calvatia excipuliformis n 1
Calvatia excipuliformis n 1

owocnik (Fruitbody)

Calvatia excipuliformis
Owocniki duże, wyraźnie rozdzielone na rozszerzoną górną część z glebą i płonną, węższą podstawę, maczugowate, buławkowate, rzadziej odwrotnie gruszkowate, 80-120(250) mm wysokości, 30-55(100) mm szerokości; podstawa zwykle pofałdowana lub dołkowana. Osłona dwuwarstwowa.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) począkowo biała, gładka, z wiekiem szorstka, drobnoziarniste, spękana na drobne poletka, jasnobrązowe, na szczycie owocnika drobno kolczaste, z kolcami skupionymi stożkowate, po ich opadnięciu może na powierzchni endoperydium pozostać wzorek.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) brudnoochrowe do rdzawobrązowego, cienkie, łamliwe, pęka na fragmenty długo przywierające do gleby i odpadające wraz z kłaczkami gleby.

Podglebie w węższej części owocnika, wielkokomorowe, dojrzałe brązowe; dość trwałe. Gleba w główkowatej części owocnika, młoda biała, dojrzewając oliwkowa do brązowawej, wtedy wełnisto-pylista i następnie rozpadająca się w całości. Słaba pseudodiafragma rzadko widoczna.

Sporocarps large, distinctively divided into a wider upper part with gleba and a sterile, narrower base, clavate, clavate, sporadically invertedly pyriform, 80-120(250) mm high, 30-55(100) mm across; base usually undulating or scrobiculate. The two-layered veil.

Outermost layer (exoperidium) initially white, smooth, with age coarse, finely granular, areolate, light brown, sporocarp at the top finely echinulate, with spines grouped conically, on falling off they may leave a pattern on the surface of the endoperydium.

Innermost layer (endoperidium) dingy ochraceous to rusty-brown, thin, brittle, splits into fragments adhering to the soil for a long time and coming away together with soil particles.

Subgleba in narrower part of the sporocarp, chambered, brown when mature; quite strong. Gleba in head-like part of the sporocarp white when young, on maturing olive coloured to brownish, later wooly-powdery and then coming apart entirely. Weak pseudodiaphragm seldom visible.

zarodniki (Spores)

Calvatia excipuliformis
Zarodniki kuliste, brodawkowane, z kroplą, 4-5.5 µm.

Spores globose, verrucose, with drops, 4-5.5 µm.

występowanie

Pospolita. Owocniki wyrastają latem i jesienią, pojedynczo lub po kilka, w lasach różnego typu i poza lasami, zarówno w miejscach suchych jak i wilgotnych.

Common. Sporocarps found in summer and autumn, solitary or in groups of several, in various types of forests and outside them, both in dry and wet places.

wartość (Importance)

Jadalna.

Edible.

uwagi (Remarks)

Handkea utriformis
H. utriformis
Formy o nietypowym kształcie do pewnego oznaczenia wymagają sprawdzenia cech mikroskopowych. Duże owocniki poza lasami, na terenach trawiastych tworzy czasznica oczkowata (Handkea utriformis), w typowej formie ma słabo zaznaczoną węższą płonną postawę.

Forms non-typical in stature require microscopic identification. Handkea utriformis develops large fruitbodies outside forest area, in grasslands; its typical form has weakly marked off narrower sterile base.

wybrane znaleziska · selected collections

Calvatia excipuliformis
21f · 02 10 04 6 (Marek Snowarski)
(Czechy, Ostrava)
Calvatia excipuliformis n 1
3f · 040904.1.ww (Witold Wójciak)
(Kotlina Sandomierska) w lesie mieszanym · (mixed forest)
Calvatia excipuliformis n 1
3f · 040912.1.ww (Witold Wójciak)
(Kotlina Sandomierska) w lesie mieszanym · (mixed forest)
Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 12.04.2006 · została utworzona/was created 06.08.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Handkea_excipuliformis.htm">czasznica workowata - Handkea excipuliformis - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>