protectedred listGREJ

Geastrum fornicatum (Huds.) Hook. (1821)

gwiazdosz wzniesiony (gwiazdosz wierzchołkowy)
Geastrum fornicatum
Imel, Słowacja
copyright © by Míla Dobešová
Geastrum fornicatum
dojrzały owocnik · mature sporocarp
Geastrum fornicatum
rozwijający się owocnik; pod owocnikiem widoczne rozszczepiona, zewnętrzna część (A) osłony zewnętrznej · developing sporocarp; visible external, split part (A) of exoperidum

owocnik (Fruitbody)

Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, w miarę rozwoju coraz bardziej spłaszczony, 40-70 mm średnicy, o powierzchni pokrytej grzybnią przerośniętą z podłożem.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka na duże, trójkątne płaty, niehigroskopijne, zwykle są to 4 płaty, czasem więcej (5-7); rozłożnony owocnik ma maksymalnie 120(180) mm średnicy, płaty następnie podwijają się usząc endoperydium do 100 mm nad powierzchnię ziemi, a zewnętrzna warstwa płatów oddziela się tworząc od spodu miseczkę przerośniętą z podłożem. Wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej szara, szarobeżowa, wyschnięta szaroochrowa, u starych owocników czarnobrazowa, z wiekiem marszczy i łuszczy się poprzecznymi płatami, poczynając od centrum owocnika.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawa, przy wysychaniu nieco spłaszcza się, 10-30 mm średnicy, z wiekiem czarnobrązowe. Szyjka krótka i szeroka, widoczna u suchych egzemplarzy, 2(5) mm długości i 4 mm szerokości; nieco jaśniejsza od endoperydium, brązowoszara. Apofiza zwykle wyraźna. Ujście zarodników (perystom) stożkowaty, włóknisty, bez wyraźnej granicy, bez talerzyka i bez ograniczającego wałeczka. Kolumella niska, półkulista, miękka, watowata. Gleba ciemno-czekoladowobrązowa.

zarodniki (Spores)

Zarodniki kuliste, delikatnie brodawkowane, 3.5-4.5(5) µm średnicy.

Włośnia o strzępkach do 12 µm szerokości.

występowanie

Bardzo rzadki. Owocniki wyrastają pojedyczno lub w grupach, w parkach i innych miejscach z dużą ilością ściółki.

wartość (Importance)

W Polsce podlega ochronie gatunkowej.

uwagi (Remarks)

Do pewnego stopnia podobny gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum) ma mniejsze owocniki, a ujście zarodników jest otoczone wyraźnym talerzykiem.
Inne fotografie · Additional photographs
Geastrum fornicatum
młody owocnik, perystom, powierzchna endoperydium, wewnętrzna powierzchnia egzoperydium, miąższ egzoperydium · young sporocarp, peristome, endoperidium surface, inner surface of egzoperidum, flesh in egzoperidum arms
Geastrum fornicatum
rozwijający się owocnik; endoperydium siedzące · developing sporocarp; endoperidium sessile
Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 18.03.2005 · została utworzona/was created 14.07.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_fornicatum.htm">gwiazdosz wzniesiony - Geastrum fornicatum - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>