protectedred listGREJ

Geastrum quadrifidum DC. (1801)

gwiazdosz czteropromienny
Geastrum quadrifidum
00.09.1987, Třinec, Osůvky, Czechy – pod świerkami
copyright © by Bohdan Cienciała

owocnik (Fruitbody)

Owocnik początkowo zamknięty, kulisty, 10-20(30) mm średnicy, o powierzchni pokrytej cienką warstwą grzybni, jasnobrązowy.

Osłona zewnętrzna (egzoperydium) pęka daleko, zwykle na 4 płaty (rzadziej na 5-6), płaty rozchylają się gwiaździście, kontynuując ten ruch unoszą endoperydium na sztywnych nóżkach; w czasie rozchylania następuje oddzielenie zewnętrznej, grzybniowej, warstwy osłony zewnętrznej, zwykle zostaje ona pod owocnikiem, tworząc poprzerastaną z podłożem miseczką stykającą się z ramionami gwiazdy na szczytach płatów; grzybnia wyściełająca miseczkę jest biaława, bez połysku; zewnętrzna strona ramion jest gładka lub nieregularnie pomarszczona, biaława, wyschnięta ochrowobrązowa; wewnętrzna powierzchnia osłony zewnętrznej jest szaro-popielata.

Osłona wewnętrzna (endoperydium) kulistawe lub wydłużone, odwrotnie jajowate, 3.5-15 mm szerokości, ciemno-szarobrązowe; o powierzchni pokrytej drobnymi kryształkami; młoda szara, liliowo-brązowa, z wiekiem ochrowa, brązowawa.

Apofiza zwykle obecna. Szyjka krótka, do 2 mm długości.

Ujście zarodników (perystom) niskie lub wyciągnięte, włókniste, talerzyk wyraźny, ostro odcinający się, ograniczony wałeczkiem.

Kolumella słupkowata, brązowoszara, sięga do połowy wysokości endoperydium. Gleba ciemnobrązowa.

zarodniki (Spores)

Zarodniki kuliste, wyraźnie brodawkowane (do 12 brodawek na obwodzie), 4.5-6 µm średnicy.

Włośnia o strzępkach do 7.5 µm szerokości.

występowanie

Stosunkow częsty. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w grupach, zwykle w lasach iglastych, na wapiennym podłożu, rzadziej w lasach liściastych, w zaroślach.

wartość (Importance)

Podlega częściowej ochronie gatunkowej.

uwagi (Remarks)

Geastrum fornicatum
Do pewnego stopnia podobny gwiazdosz wzniesiony (Geastrum fornicatum) ma znacznie większe owocniki, o grubszej miseczce, a ujście zarodników jest bez wyraźnego talerzyka. Gatunek zmiennny, wyróżniana jest forma paskowa (var. sabulosum) o jeszcze mniejszych owocnikach (10-15 mm średnicy), 5-6 ramionach, wydłużonym endoperydium i niewyraźnym talerzykiem.
znaleziska Geastrum quadrifidum na terenie Polski w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2017.02.15

Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 181970 BC-63, 102981 DE-45, 117002 DE-45, 149882 DE-45, 181292 DE-45, 169867 DE-56, 210934 DE-56, 227795 DE-56, 248239 DE-56, 258539 DE-65, 148272 DE-66, 120505 DF-62, 81494 EG-33, 277343 GB-31, 230645 GB-94, 153038 GC-01, 171170 GC-04, 195910 GC-04, 78543 GC-64,

• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 197567 GC-11, 75399 GC-20,

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.02.15

75399 Geastrum quadrifidum; Białystok-Klepacze; ok 500 m S od stacji kolejowej Klepacze. Ok. 20 m wgłąb lasu (na południe) od boiska drużyny Tornado Klepacze., GC-20; 26.08.2007; Las sosnowy, z domieszką liściastych. Stanowisko położone ok. 3 m od ogniska.; piaszczysta ziemia pokryta igłami sosnowymi oraz okruchami węgla drzewnego. 2 owocniki; leg. Tomasz Pachlewski; det. Anna Kujawa; eksykat: tak, zostanie wysłany do Kustosza bazy, tak,
uwagi: średnica główek - kolejno: ok.4mm i ok.8mm
fot. 116771 fot. 116772 fot. 116773 fot. 116774

78543 Geastrum quadrifidum; Puszcza Białowieska, rezerwat Nieznanowo, GC-64; 19.09.2007; grąd; na ziemi, wsród mchów dwa owocniki; leg. Błażej Gierczyk; det. Błażej Gierczyk; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 7/BG/24.09.07, tak, u Darka Karasińskiego, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53

81494 Geastrum quadrifidum; Podłaźce, Pieniński Park narodowy, EG-33; 13.10.2007; Brzeg lasu modrzewiowo-jodłowego i łąki kserotermicznej; na ziemi jeden owocnik; leg. Piotr Chachuła i Marta Piechowicz; det. Piotr Chachuła; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 19/PCH/16.05.08, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: N 49st24'32,6"; E 20st24'34,6"; H-521 m n.p.m. Owocnik rósł tuż przy ścieżce zwierząt, w sąsiedztwie rosły także 4 owocniki Geastrum fimbriatum.

fot. 130604 fot. 130605 fot. 130606 fot. 130607

102981 Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 08.06.2008; las świerkowy; na ściółce dwie grupy kilka m od siebie (18+12 owocników); leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 4/JN/17.06.08, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: owocniki zeszłoroczne

fot. 176008 fot. 176009 fot. 176010

117002 Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, DE-45; 05.10.2008; świerczyna; na ściółce w grupach,po kilka kilkanaście sztuk; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie,grzyb chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Potwierdzenie stanowiska ID102981.Na dzień dzisiejszy stwierdziłem cztery grupy gwiazdoszy:dwie ze świeżymi owocnikami i dwie tylko z zeszłorocznymi owocnikami

fot. 206711 fot. 206712

120505 Geastrum quadrifidum; Tychy Promnice, na skarpie wzdłuż drogi, pow.tyski, woj.śląskie, DF-62; 21.10.2008; skarpa porośnięta topolą osiką, dębem, brzozą, wierzbą, w odległości ok. 8 m przy drodze sosny; na ziemi w trawie, wsród liści około 30 owocników w różnym stadium rozwoju na pow. ok. 2 m kw; leg. Janusz Gądek; det. Joanna Gądek; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 11/JG/29.11.08, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi:
fot. 215360 fot. 215361 fot. 215362

148272 Geastrum quadrifidum; 1 km NW,Kol.Ojrzeń,gm.Gidle,pow.radomszczański, DE-66; 04.10.2009; las świerkowy; na ziemi,na ściółce grupa 4 owocników i 4 zwiędniętych ''jaj''; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi:
fot. 282114 fot. 282115

149882 Geastrum quadrifidum; 2km SE,Łuszczanowice,gm.Kleszczów,pow.bełchatowski, DE-45; 11.10.2009; las świerkowy; na ściółce naliczyłem 74 owocniki w pięciu grupach (35+2+4+6+27) na powierzchni ok.0,5ha; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: potwierdzenie stanowiska ze zgłoszeń id102981 i id117002

fot. 285800 fot. 285801 fot. 285802 fot. 285803 fot. 285804 fot. 285805

153038 Geastrum quadrifidum; około 1.5 km. na wschód od Ogrodniczek, pow. pow. białostocki, woj. woj. podlaskie, GC-01; 30.10.2009; Stary las mieszany lecz w tej części ze znaczną przewagą świerka; mocno zmurszały pień jeden owocnik; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: NIE-chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: fot. 295515 fot. 295516 fot. 295517

169867 Geastrum quadrifidum; 300m S,Leśniczówka Strzałków,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 08.08.2010; wielogatunkowy las mieszany-jodły,dęby,brzozy,graby,leszczyny i in; na omszałych szczątkach pniaka grupka trzech owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie ,gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 358390 fot. 358391

171170 Geastrum quadrifidum; około 2 km. na południe od Krynek, pow. pow. sokólski, woj. woj. podlaskie, GC-04; 22.08.2010; Las świerkowy w średnim wieku, całkowicie pozbawiony poszycia oraz roślin zielonych.; na ziemi dwie grupy owocników w bezpośrednim sąsiedztwie świerków. Pierwsza grupa (ok. 20szt) -owocniki już starsze. Druga grupka mniej liczna (ok. 10m. dalej) -owocniki świeże.; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 3/MG/11.01.11, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 362892 fot. 362893

Więcej informacji w wątku.

181292 Geastrum quadrifidum; 1 km E,Leśn.Łuszczanowice,gm.Kleszczów, pow. bełchatowski, woj. łódzkie, DE-45; 05.10.2010; świerczyna; na ściółce w grupce; w tym roku napotkałem tam tylko kilka ''świeżych'' owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: fot. 393664

181970 Geastrum quadrifidum; 4 km N Sieraków, pow. Międzychodzki, woj. Wielkopolskie, BC-63; 26.07.2009; Las iglasty (sosna, świerk); Na ziemi Grupa około 20 owocników; leg. Adrian Szymkiewicz; det. Adrian Szymkiewicz; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 18/AS/10.02.11, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: Gwiazdosz czteropromienny
Owocniki znalezione na terenie Puszczy Noteckiej

fot. 395284 fot. 395285

195910 Geastrum quadrifidum; 1 km na SW od Krynek, pow. sokólski, woj. podlaskie, GC-04; 13.10.2011; las iglasty (sosna, świerk); na ziemi w grupie kilka owocników; leg. Mirosław Gryc; det. Anna Kujawa; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 8/MG/1.02.12, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VIII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2012. Przegląd Przyrodniczy 24(4): 10-41
uwagi: fot. 467017fot. 467018

197567 Geastrum quadrifidum; około 1 km na SE od Ogrodniczek, pow. białostocki, woj. podlaskie, GC-11; 06.03.2012; Śródpolny kawałek starego lasu o zmiennym typie, w tym miejscu jednak kawałek typowo świerkowy; na ziemi kilka owocników pod świerkami; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 477153fot. 477154fot. 477155

210934 Geastrum quadrifidum; 300m S od leśniczówki Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 16.09.2012; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, leszczyny i in; na szczątkach pniaka grupka 2 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 545877

227795 Geastrum quadrifidum; 350 m S od leśn. Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 23.10.2013; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, eszczyny i in; na szczątkach pniaka dwa owocniki; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 620493

230645 Geastrum quadrifidum; około 4 km na N od Krynek, pow. sokólski, woj. podlaskie, GB-94; 11.08.2013; monokultura świerkowa w średnim wieku; na ziemi masowo, w kilku grupach rozsianych na sporym obszarze; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 635636 fot. 635637 fot. 635638

248239 Geastrum quadrifidum; 300m S od leśn.Strzałków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 03.10.2014; wielogatunkowy las mieszany -jodły, dęby, brzozy, graby, leszczyny i in; na szczątkach pniaka i tuż obok grupa 9 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 710664 fot. 710665 fot. 710666

258539 Geastrum quadrifidum; 1 km NE od wsi Teklinów, gm.Kruszyna, pow. częstochowski, woj. śląskie, DE-65; 04.04.2015; las mieszany -sosny, dęby, brzozy, osiki; na ziemi, w liściastej ściółce dwa owocniki; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: ZBŚRiL PAN, 8/JN/2.08.2015, tak, notatka: nie
uwagi: 50st 59' 37" N i 19st 22' 32" E

http://www.bio-forum.pl/messages/33/747628.html

277343 Geastrum quadrifidum; rezerwat "Mały Borek", Puszcza Augustowska, gm. Płaska, pow. augustowski, woj. podlaskie, GB-31; 13.05.2012; pomnikowy, borealny bór sosnowy ze świerkiem; na ziemi kilka w grupie; leg. Łukasz Krajewski & Paweł Pawlikowski; det. Anna Kujawa; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: zdjęcia:
http://www.bio-forum.pl/messages/33/824756.html



literatura · references
[49] [26II] [14] · baza „publikacje po 2000 r.”

Copyright © 2003-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 14.10.2014 · została utworzona/was created 25.01.2003
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Geastrum_quadrifidum.htm">gwiazdosz czteropromienny - Geastrum quadrifidum - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>