edibleGREJ

Entoloma clypeatum (L.) P. Kumm. (1871)

dzwonkówka tarczowata (wieruszka tarczowata)
Entoloma clypeatum
pokrój · habit; 21.08.2005
copyright © by Darek Karasiński
Entoloma clypeatum
pokrój · habit
Entoloma clypeatum
pokrój · habit

owocnik (Fruitbody)

Kapelusz higrofaniczny, wilgotny brązowy do ciemnobrązowego, zwykle z szarymi lub oliwkowymi odcieniami, rzadko ciepło czerwonawobrązowy, suchy jaśniejszy, beżowobrązowy, szarobrązowy; (20)30-120 mm średnicy, początkowo stożkowaty, w miarę wzrostu wypukły do płasko-wypukłego, zwykle z szerokim, niskim garbkiem; brzeg początkowo nieco podwinięty, potem prosty, u starych owocników pofalowany, wilgotny niewyraźnie prześwitująco prążkowany; powierzchnia gładka, naga, nieco lepka gdy wilgotna, sucha nieco szorstko-włókienkowata, z jedwabistym połyskiem.

Blaszki początkowo białawe, jasnoszare, z wiekiem brązowo-różowe; gęste, szerokie; wykrojone do nieco zbiegających ząbkiem.

Trzon początkowo biały, wkrótce z brudnoszarym, brudnobrązowym odcieniem; 40-150 × 4-20 mm, równogruby, prosty lub wygięty, podstawa mniej lub bardziej rozszerzona; bardzo zwarty, pełny; powierzchnia z przylegającymi włókienkami, w górze czasem biało oprószony, czasem ze wzdłużnymi bruzdami.

Miąższ biały lub szarawy, twardy. Zapach i smak mączny. Postawa trzonu z gwajakiem prawie bez reakcji.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników różowy. Zarodniki w zarysie niemal kuliste, w przekroju optycznym 5-7-kątne, dość grubościenne, 9-11 × 7.5-10 µm.

występowanie

Częsta. Owocniki wyrastają zwykle w grupach, wiosną, w porze kwitnienia krzewów z rodziny różowatych (kwiecień, maj), pod drzewami i krzewami z tej rodziny, zwłaszcza pod głogiem, śliwami, jabłoniami, zarówno w naturalnych siedliskach jak i w sadach.

wartość (Importance)

Jadalna. Ponieważ gatunki w rodzaju wieruszka są trudne do identyfikacji i niektóre są silnie trujące (np. podobna dzwonkówka trująca (Entoloma sinuatum), wyrasta głównie latem i jesienią) odradza się zbieranie wieruszek do jedzenia.

uwagi (Remarks)

Gatunek ten cechuje się dużą zmiennością i wyróżnia się kilka form. Jest też cała grupa gatunków dużych wieruszek tworzących owocniki wiosną w pobliżu różowatych lub wiązów.
znaleziska Entoloma clypeatum na terenie Polski w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2017.02.15

• Oczekujące na przyjęcie:
· z podanym ATPOL: 186380 CA-89, 213750 CA-89, 259908 CA-89, 297022 CC-15, 186094 CE-37, 262662 DA-80, 186046 DE-46, 188383 DE-46, 198711 DE-46, 216332 DE-46, 240141 DE-46, 186043 DE-55, 210731 DE-55, 213371 DE-55, 230406 DE-55, 231331 DE-55, 236579 DE-55, 236580 DE-55, 236582 DE-55, 285946 DE-55, 191179 DE-57, 282246 DE-64, 282505 DE-65, 280927 EC-35,
· bez ATPOL lub wadliwy: 199051,

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.02.15

186043 Entoloma clypeatum; 1 km SE, Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 11.05.2010; kępa drzew (grusze) nad strumieniem; na ziemi, pod gruszami ponad 100 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: 51 00 54,9 N ; 19 25 19,7 E

fot. 411250 fot. 411251 fot. 411252 fot. 411253

186046 Entoloma clypeatum; 1km S, Kletnia, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 18.05.2011; zdziczały sad; na ziemi, w trawie i roślinności zielnej; pod jabłoniami licznie na ok.400 mkw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: 51 8 59,46 N ; 19 29 24,36 E

fot. 411370 fot. 411371 fot. 411372

siedlisko
fot. 411373

186094 Entoloma clypeatum; 50 m na N od zabudowań Kamionki, pow. wieruszowski, woj. łódzkie, CE-37; ..; stary, zaniedbany sad jabłoniowy, dużo śliwy tarniny; na ziemi masowo (powyżej 100); leg. 2011.05.31; det. Jolanta Kozak; eksykat: tak, wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: Omówiony w wątku: http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/411166.html
fot. 411818 fot. 411819

186380 Entoloma clypeatum; TPK Gdańsk Oliwa dolina Czystej wody, pow. gdański, woj. pomorskie, CA-89; 25.05.2011; Opuszczone i zarośnięte gospodarstwo-drzewa owocowe,krzewy; w ziemi kilkaset owocników w rozproszeniu; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza bazy, tak, notatka: tak Spis grzybów TPK i okolic
uwagi: fot. 413139

188383 Entoloma clypeatum; 1 km SE, Kocierzowy, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 18.05.2011; samotna grusza rosnąca na skraju lasu; na ziemi, w trawie grupa 7 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: 51 8 19,33 N ; 19 32 58,61 E

fot. 429871 fot. 429872 fot. 429873

siedlisko
fot. 429874

191179 Entoloma clypeatum; 1,2 km E od wsi Cieszątki, gm.Kobiele Wielkie, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-57; 13.05.2011; zdziczały sad -jabłonie, śliwy, grusze; na ziemi licznie, co najmniej 150 owocników, na mniej niż 100 mkw; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: 51 2 57,14 N ; 19 37 2,94 E

fot. 443382 fot. 443383 fot. 443384 fot. 443385

198711 Entoloma clypeatum; 1km S od wsi Kletnia, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 19.05.2012; zdziczały sad; na ziemi, w trawie i roślinności zielnej; pod jabłoniami licznie; ponad 80 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 485182 fot. 485183 fot. 485184 fot. 485185

199051 Entoloma clypeatum; Skawina, ul. Tyniecka, pow. krakowski, woj. małopolskie, DF_78; 20.05.2012; sad owocowy, śliwy, jabłonie; w trawie masowo; leg. Waldemar Czerniawski; det. Waldemar Czerniawski; eksykat: Tak (prześlę), tak, notatka: nie
uwagi: Miąższ o mocnym zapachu mąki, bez czerwonych przebarwień
fot. 487694 fot. 487695 fot. 487696
zarodniki
fot. 487697

210731 Entoloma clypeatum; 1 km SE od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 26.05.2012; kępa drzew (grusze) nad strumieniem; na ziemi grupa kilkunastu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 544717 fot. 544718 fot. 544719

213371 Entoloma clypeatum; 1 km SE od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 10.05.2013; kępa drzew (grusze) nad strumieniem; na ziemi grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51 00 54,38 N i 19 25 20,5 E

fot. 558537 fot. 558538 fot. 558539

213750 Entoloma clypeatum; TPK Gdańsk Oliwa Dolina Czystej Wody, pow. Gdańsk, woj. pomorskie, CA-89; 20.05.2013; zdziczały sad na skraju lasu,jabłoń,czereśnia,śliwa; ziemia kilkadziesiąt owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 560474fot. 560475fot. 560476fot. 560477

216332 Entoloma clypeatum; 1km S od wsi Kletnia, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 12.05.2013; zdziczały sad przy lesie; na ziemi, w trawie i roślinności zielnej; pod jabłoniami bardzo licznie; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 572282 fot. 572283 fot. 572284 fot. 572285 fot. 572286

230406 Entoloma clypeatum; Radomsko, 300 m N od oczyszczalni ścieków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 10.05.2013; liściaste zarośla przy torowisku -gł.tarnina i jabłonie; na ziemi bardzo licznie, w dwóch grupach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 3' 4" N i 19st 25' 20" E

fot. 634137 fot. 634138 fot. 634139

14 maja
fot. 634140 fot. 634141 fot. 634142

231331 Entoloma clypeatum; 1 km NW od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 11.05.2010; na obrzeżach małego olsu w pobliżu Warty; na ziemi, pod krzewem z rodziny różowatych grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 1' 25,27" N i 19st 23' 55,46" E

fot. 648542 fot. 648543 fot. 648544 fot. 648545 fot. 648546 fot. 648547

236579 Entoloma clypeatum; 1 km SE od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 01.05.2014; kępa drzew przy strumieniu -grusze i wierzba; na ziemi, pod gruszą grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 00' 54,4" N i 19st 25' 20,5" E

fot. 667291 fot. 667292 fot. 667293

236580 Entoloma clypeatum; 1 km NW od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 01.05.2014; na obrzeżach małego olsu w pobliżu Warty; na ziemi, pod krzewem z rodziny różowatych grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 667305 fot. 667306 fot. 667307 fot. 667308

236582 Entoloma clypeatum; Radomsko, 300 m N od oczyszczalni ścieków, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 29.04.2014; liściaste zarośla przy torowisku -gł.tarnina i jabłonie; na ziemi, pod jabłoniami ponad 100 owocników w dwóch grupach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 667320 fot. 667321 fot. 667322 fot. 667323 fot. 667324

240141 Entoloma clypeatum; 1km S, Kletnia, gm.Gomunice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-46; 04.05.2014; zdziczały sad; na ziemi, w trawie i roślinności zielnej masowo; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, przy pierwotnym zgłoszeniu, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 680392 fot. 680393 fot. 680394 fot. 680395

259908 Entoloma clypeatum; TPK Gdańsk Oliwa Dolina Czystej Wody, pow. Gdańsk, woj. pomorskie, CA-89; 12.05.2015; zdziczały sad na skraju lasu, jabłoń, czereśnia, śliwa; ziemia kilkanaście owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak, zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 755984 fot. 755985

262662 Entoloma clypeatum; TPK Gdańsk Oliwa okolice Michałowskiego, pow. Gdańsk, woj. pomorskie, DA-80; 01.06.2015; buk, sosna, leszczyna, bez, brzoza, głóg, inne; ziemia kilka podsuszonych owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak, zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/761026.html
uwagi: http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/761027.jpg&type=image/jpeg

280927 Entoloma clypeatum; Przasnysz ul.Orlika, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC-35; 02.05.2016; sad przydomowy; na ziemi pomiędzy jabłoniami masowo,grupami; leg. Romuald Tomaszewski; det. Romuald Tomaszewski; eksykat: tak,zostanie przesłany do kustosza bazy, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 839376fot. 839377

282246 Entoloma clypeatum; 1 km NW od wsi Wikłów, gm.Kruszyna, pow. częstochowski, woj. śląskie, DE-64; 08.05.2016; las mieszany, pobocze hasiowej drogi; na ziemi, pod gruszą grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 50st 59' 58" N i 19st 16' 46" E

fot. 844145 fot. 844146 fot. 844147 fot. 844148

282505 Entoloma clypeatum; 1,5 km SW od wsi Bobry, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-65; 14.05.2016; bór sosnowy z gęstym, liściastym podszytem; na ziemi, pod jabłonią grupa co najmniej 70 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 0' 29,2" N i 19st 23' 50,5" E

fot. 844953 fot. 844954 fot. 844955

285946 Entoloma clypeatum; Radomsko, u.Spacerowa; gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 01.05.2016; zdziczały sad; na ziemi, pod jabłonią grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 857001 fot. 857002 fot. 857003 fot. 857004

297022 Entoloma clypeatum; Mochle, pow. bydgoski, woj. kujawsko-pomorskie, CC-15; 24.04.2016; Nieużytkowany sad jabłoniowy.; Ziemia - wśród traw. 2 owocniki.; leg. Przemysław Drzewiecki; det. Przemysław Drzewiecki; eksykat: Tak - zostanie przesłany kustosz Annie Kujawa, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 906771
W dniu 11.05.2016r. na tym samym stanowisku zaobserwowano setki owocników:
fot. 906772 fot. 906773 fot. 906774

literatura · references
[34] [26IV] [9] [5] · baza „publikacje po 2000 r.”

Copyright © 2004-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 13.01.2005 · została utworzona/was created 28.10.2004
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Entoloma_clypeatum.htm">dzwonkówka tarczowata - Entoloma clypeatum - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>