Eksykaty (zielnik grzybów)


Grzyby konserwuje się (na wieczne czasy :) ) przez wysuszenie.

Po co

Grzyby staramy się najlepiej oznaczyć z materiału świeżego. Nie zawsze jednak w szczycie sezonu jest na to czas, wtedy owocniki suszymy (jest to sposób konserwacji okazu). Ponadto w każdym przypadku, gdy chcemy udokumentować znalezisko lub wykonane fotografie, także zachowujemy wysuszone egzemplarze dla późniejszej weryfikacji oznaczenia - nieocenione gdy nas lub kogoś innego najdą wątpliwości - a jest to regułą. Zachowujemy też wysyp zarodników jeśli został wykonany.
Zachowany eksykat pozwala na wykonanie dodatkowych obserwacji mikroskopowych nawet po latach (nawet kilkuset!), czy ponowienie obserwacji jeśli rodzą wątpliwości.

Nawet w przypadku gatunków, które wydają się nam trywialne i oczywiste warto to zachować eksykat (suszkę). Bo stanowią one obiektywny dowód dla nauki, że dany gatunek grzyba występował wtedy i tam gdzie go znaleźliśmy. Bo możemy się mylić i coś co wydaje się trywialnym gatunkiem jest rzadkością jaką trafia się tylko raz w życiu.

Bardzo praktyczny powód robienia zielnika wynika stąd, że obserwację mikroskopową przeprowadza się zwykle na materiałach zielnikowych (eksykatach), bo w sezonie nie ma na to wiele czasu lub znajdujemy się w terenie bez dostępu do mikroskopu. Mikroskopowaniem możemy zająć się w razie potrzeby po wielu latach od zbioru, np. gdy opracowując zdjęcia i notatki stwierdzimy, że konieczna jest weryfikacja wstępnej diagnozy opartej na cechach makroskopowych.

Suszenie

Grzyby do zielnika suszy się do zupełnej suchości (stają się kruche i sztywne) w niskiej temperaturze, idealny w sezonie grzewczym jest kaloryfer (jeśli ciepły całą dobę), poza sezonem grzewczym posiłkuję się poduszką elektryczną, jedynie dla drobnych egzemplarzy wystarcza suszenie "na powietrzu". Metoda ta sprawdza się w nowych mieszkaniach, "w blokach", gdzie wilgotność powietrza w sezonie grzewczym jest w ciągu całej doby raczej niska.

Noordeloos zaleca szybkie suszenie w temperaturze ok. 40°C. Używa do tego celu, jak i wielu innych mykologów, domowej suszarki (takiej z wentylatorem) do suszenia owoców i warzyw. Jest to bardzo przydatne urządzenie zwłaszcza w terenie, w budynkach starego typu, podczas pobytu w domkach kempingowych, tj. gdy wilgotność powietrza uniemożliwia przez większą część doby naturalne suszenie lub wspomagane jedynie podgrzewaniem od spodu.

Grzyby w takiej suszarce należy szczególnie uważnie rozkładać i opisać aby nie doszło do ich pomieszania.

Przechowywanie

Wysuszone egzemplarze tzw. eksykaty przechowuję w woreczkach strunowych, które jeśli nowe i dobrej jakości to są niemal hermetyczne. Spotyka się częste przestrogi przed ich używaniem argumentowane tym, że grzyby zawilgną i zgniją. Wg moich doświadczeń jeśli są suszone do zupełnej suchości opisaną wyżej metodą nie ma takiego niebezpieczeństwa. Zaletą tego sposobu przechowywania jest znaczne ograniczenie zapachu wydzielanego przez suszone grzyby, co jest kłopotliwe jeśli przechowuje się zielnik w domu. Pożądane jest umieszczenie nowych egzemplarzy w mrożarce (-10, -15°C na 2 tygodnie, co ma zabić ewentualne szkodniki, gdyby były aktywne w wysuszonym materiale). Zalecam umieszczać jednostkowe woreczki strunowe w większych zbiorczych woreczkach strunowych co znakomicie ułatwia zarządzanie zielnikiem. W każdym woreczku musi być oczywiście karteczka identyfikująca znalezisko i łącząca je z szerszą notatką.

Na szczęście większość grzybów bardzo silnie kurczą się w czasie suszenia. Dzięki temu owoce całorocznych zbiorów z powodzeniem mieszczą się w objętości jednej do kilku małych reklamówek.

Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 23.03.2006 · została utworzona/was created 24.03.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/oznaczanie-eksykaty.htm">Eksykaty (zielnik grzybów) - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>