jadalny

Xerocomus spadiceus (Fries) Quel.

podgrzybek żeberkowany
Xerocomus lanatus (Rostk.) Sing · Xerocomus subtomentosus var. spadiceus (Fries) Gilbert · Boletus subtomentosus ssp. spadiceus (Fries) Konrad and Maublanc · Xerocomus subtomentosus var. leguei (Boud.) R. Maire · Boletus leguei Boud. · Xerocomus coniferarum Sing.
na stronie — opis · zarodniki · występowanie · wartość · uwagi
Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany)
w grupach pod dębami; 24.08.2002, lasy milickie, groble stawów; copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany)
w grupach pod dębami
unidentified (niezidentyfikowane)
grupa kilku pod dębami/grabami
Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany)
w grupach pod dębami
Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany)

opis

Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany)
Kapelusz początkowo czerwonobrązowawy, ciepło brązowy z wiekiem traci czerwony barwnik i przyjmuje barwę ciemno brązową lub płowieje w kierunku żółtobrązowego; 30-100 mm średnicy, płasko wypukły; powierzchnia zamszowata, nie lepka nawet gdy wilgotna, u młodych owocników często z żółtawą, matowo-aksamitną powłoką; brzeg ostry, początkowo podwinięty. Skórka kapelusza w reakcji z oparami amoniaku (wystarczy przybliżyć kroplę wody amoniakalnej do jej powierzchni) natychmiast przebarwia się zielononiebiesko i przechodzi w kilkadziesiąt sekund w sino-czerwono-brunatną.

space

Trzon bladożółty do białego, mogą występować brązowe przebarwienia; 30-90 x 10-20 mm, zwężający się ku postawie, pełny; powierzchnia mniej lub bardziej wyraźnie grubo siatkowano-ziarenkowana w górnej części, gładka lub wzdłużnie bruzdowana ku podstawie.

space

Pileus initially red-brownish, warm brown with age loses red pigment and assumes dark brown colour or fades towards yellow-brown; 30-100 mm in diameter, plano-convex; surface suedelike, not viscid even when moist, young sporocarps often with yellowish, dull-velutinous coat; margin acute, initially incurved. Cuticle of the cap in reaction with ammonia vapours (it's sufficient to bring a drop of liquid ammonia near the cap's surface) instantly discolours green-blue and in less than a minute turns livid-red-brown.

space

Stipe pale yellow to white, sometimes with brown discolourations; 30-90 x 10-20 mm, tapering towards the base, solid; surface more or less distinctly and thickly reticulate-granulose at the apex, smooth or longitudinally striate towards the base.

space

zarodniki

Wysyp zarodników ciemno oliwkowy. Zarodniki elipsoidalne do nieco wrzecionowatych, gładkie, o cienkich ścianach, 9-11 x 4.5-5 µm.

Spore print dark olive. Spores ellipsoid to subfusiform, smooth, thin-walled, 9-11 x 4.5-5 µm.

występowanie

Rzadki. Od lata do jesieni, pojedynczo lub po kilka w ciepłych lasach liściastych, głównie pod dębami i grabami. Dwa znalezione przeze mnie stanowiska leżą w Dolinie Baryczy i są to zadrzewienia wzdłuż cieków wodnych i stawów z drzewami liściastymi, dąb, lipa, grab.

Rare. Summer to autumn, solitary or several together in warm deciduous forest, mainly uder oaks and hornbeam trees. Two habitats found by me are situated in Barycz Valley and they constitute of deciduous trees, such as oak, lime, hornbeam growing along canals and ponds.

wartość

Jadalny.

Edible.

uwagi

podgrzybek żeberkowany (Xerocomus spadiceus) pod wieloma względami przypomina podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus) jednak łatwo się odróżnia po reakcji skórki kapelusza z oparami amoniaku, które w przypadku X. spadiceus powodują natychmiast zielono-niebieskie zabarwienie (fot. powyżej), przechodzące po kilkunastu sekundach w czerwono-brunatne, u X. subtomentosus od razu występuje czerwono-brunatne zabarwienie. X. spadiceus odznacza się też bardziej czerwonym odcieniem kapelusza.

podgrzybek żeberkowany (Xerocomus spadiceus) In many aspects similar to podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus) however, easily distinguished by its reaction with ammonia vapours, which in case of X. spadiceus instantly cause green-blue discolouration (photo), changing after a dozen of seconds into red-brown, with X. subtomentosus discolours quickly red-brown. X. spadiceus characterizes by more red shade of the cap.
znaleziska Xerocomus spadiceus na terenie Polski w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ)

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.04.25

ID na żółtym tle to oznaczenie zweryfikowane przez kustorza GREJ, pozostałe oczekują na weryfikację.

DA-80 111701 DE-47 139490

ID111701 Xerocomus spadiceus; Rezerwat Wąwóz Huzarów Gdańsk, DA-80; 2008.08.24; Las mieszany (Lasy Oliwskie) buk,sosna,modrzew,świerk; W ziemi pod dębami Kilka owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy, tak, notatka: tak
uwagi: fot. 195185 fot. 195186 fot. 195187 fot. 195188



ID139490 Xerocomus spadiceus; 0,5 km S,Widawka,gm.Kodrąb,pow.radomszczański, DE-47; 2009.08.01; las mieszany-dęby,graby,sosny; na ziemi grupa 4 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi: 51st6'40,44"N 19st35'35,4"E

fot. 260036 fot. 260037 fot. 260038 fot. 260039

reakcja skórki kapelusza na NH4OH
fot. 260040
i po 90 sekundach
fot. 260041

literatura · references
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. p.361 [49]
· Dermek A., Pilat A., 1991 — Poznajemy grzyby. p.95 [8]
· Grünert, H. i R., 1995 — Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.216 [7]
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.04.25 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 18.04.2017 · powstała/was created 25.08.2002

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Xerocomus_spadiceus.htm">Xerocomus spadiceus (podgrzybek żeberkowany) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>