edibletrade

Xerocomus chrysenteron

podgrzybek złotopory (podgrzybek złotawy)
Xerocomus pascuus (Pers.) Krombh.
Xerocomus chrysenteron
pokrój · habit; 12.10.2002, okolice Milicza; znal. 021012.1b
copyright © by Marek Snowarski
Xerocomus chrysenteron
pokrój · habit
Xerocomus chrysenteron
przymiar20 mm
pod dębami, pojedynczo, charakterystycznie popękana skórka z czerwono zabarwionym miąższem · solitary under oak
Xerocomus chrysenteron
przymiar50 mm
grupa owocników pod sosnami/dębami · gregarious under pine/oak

owocnik (Fruitbody)

Xerocomus chrysenteron
przekrój; hymenofor i trzon · section
Kapelusz ciemnobrązowy, brązowy; 30-80 mm średnicy, półkulisty, z wiekiem wypukły do rozpostartego; powierzchnia jedynie w czasie wilgotnej pogody nieco lepka, poza tym sucha, matowa, aksamitna, zamszowata, często spękana zwłaszcza na brzegu kapelusza, w miejscach nadjedzonych lub w pęknięciach miąższ czerwonawy, zwłaszcza przy brzegu kapelusza.

space

Trzon żółtawy, zwykle z czerwonymi smugami różnej intensywności, zwłaszcza u podstawy; 50-100 x 10-15 mm, równogruby, czasem nieco wygięty, długi i wysmukły, podstawa przeważnie nieco zwężona; powierzchnia sucha, gładka lub wzdłużnie rowkowana; podstawa z białawożółtawą grzybnią.

space

Pileus dark brown, brown; 30-80 mm broad, hemispheric, then becoming convex to nearly plane at maturity; surface dry, dull, velutinous, tomentose, only during wet weather slightly viscid; often areolate, specially on cap margin, exposed context (in cracks or eaten places) is pinkish-red, at least at the margin.
Pores at first pale yellow, golden-yellow, then olive-yellow; large (1-2 mm broad), inregular, more or less bruising blue. Tubes concolorous; 5-10 mm long; adnate to decurrent.
Stipe yellowish, usually with red tints at least at the base; 50-100 x 10-15 mm, equal, often bent, long and slender, slightly tapering toward the base; surface dry, smooth or longitudinally ridged; with white or yellowish mycelium at the base.
Flesh yellow-whiteish, pale yellow, under cuticle red, unchanging or slightly blueing; fibrillose in stipe, in cap relatively thick, soft, quick attacked by insects; smell indistinct; taste mild, slightly acidic (for some people unpleasant) or none.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników oliwkowobrązowy. Zarodniki wydłużone, wrzecionowate do elipsoidalnych lub jajowato-elipsoidalnych, bez ściętego końca, gładkie, 10.5-16 x 4-6.5 µm.

Spore print olive-brown. Spores elongate, fusiform to ellipsoid or ovoid-ellipsoid, not truncate, smooth, 10.5-16 x 4-6.5 µm.

występowanie

Najpospolitszy grzyb rurkowy. Owocniki wyrastają od lata do jesieni, pojedynczo i w grupach, nieraz masowo, w lasach iglastych i liściastych.

Very common. Fruitbodies from summer till fall, solitary or gregarious, often en masse, in coniferous and hardwood forests.

wartość (Importance)

Grzyb jadalny. Opinie co do smakowitości są podzielone. Wiele osób niechętnie go spożywa z powodu kwaskowatego smaku i zapachu, który jest odbierany przez nie jako nieprzyjemny. W moje ocenie ten smak jest specyficzny, można lubić lub nie, kwestia gustu. Młode wyglądają ślicznie w marynacie, dobre też na gęsto, w zupie i suszone. Nieco starsze owocniki łatwo pleśnieją, zwłaszcza pory. Poza tym, ten gatunek bardzo przyjemnie się zbiera, zwłaszcza młode, gdy mają ciemnobrązowy, aż czarny kapelusz o ładnej fakturze.

Edible. According taste opinion vary, some people consider its taste as very unpleasant, other like it, de gustibus est non disputandum. Older specimens are often infected by white mold, which is distinctly seen when looked at pores.

Xerocomus rubellus
podgrzybek czerwonawy (Xerocomus rubellus)
Podobny podgrzybek obciętozarodnikowy (Xerocomus porosporus) (=X. truncatus) - rośnie głównie pod dębami, różni się kształtem zarodników które mają ścięty koniec. Makroskopowo odznacza się szarzejącą postawą trzonu i brakiem czerwonego odcienia miąższu w miejscu spękań.

space

Nieco mniej podobne są: Podgrzybek zajączek (Xerocomus subtomentosus) ma oliwkowożółty kapelusz a pory są jaskrawo złotożółte.

space

Xerocomus porosporus (=X. truncatus) - looks almost the same, grows mainly under oaks, differs by shape of spores which has truncated one end. Macroscopically characteristic is graying base of stipe and pale, not reddish context in cracked parts of cap surface.
Xerocomus rubellus when young has characteristic, living red cap which soon fading ant then looks very close to other brown species of Xerocomus.
Xerocomus pruinatus is characterized by rarely cracked pileus surface with vinaceous-red margin; stipe is at first pure yellow, then reddish; microscopically differs by cuticle structure and uneven spores surface.

wybrane znaleziska · selected collections

Xerocomus
5f · 04 09 03 2
(Wrocław)
Xerocomus
10f · 04 09 03 1
(Wrocław)
Xerocomus chrysenteron
4f · 02 10 25 5 (Marek Snowarski)
(okolice Milicza)
Xerocomus chrysenteron
13f · 02 10 24 3 (Marek Snowarski)
(okolice Obornik Śląskich)
Xerocomus chrysenteron
6f · 02 10 12 1a (Marek Snowarski)
(okolice Milicza)
Xerocomus chrysenteron
3f · 02 10 12 1b (Marek Snowarski)
(okolice Milicza)
Xerocomus chrysenteron
3f · 02 10 12 1c (Marek Snowarski)
(okolice Milicza)
Xerocomus chrysenteron
15f · 02 10 06 2 (Marek Snowarski)
(okolice Milicza)
Xerocomus chrysenteron
5f · 02 09 22 10 (Marek Snowarski)
(Wrocław, Dolina Bystrzycy)
Xerocomus chrysenteron
1f · 00 08 15 3 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, Góry Bialskie)
Xerocomus chrysenteron
2f · 00 07 23 1 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich)
identification: Xerocomus chrysenteron
spores: 11.9 × 4.1, Q= 2.9, N= 71
Xerocomus chrysenteron
1f · 99 10 04 6 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Obornik Śląskich)
Xerocomus chrysenteron
2f · 99 07 03 1 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, dolina Odry)
Xerocomus chrysenteron
4f · 98 10 10 1 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, lasy milickie)
Xerocomus chrysenteron
1f · 98 07 19 18 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Twardogóry)
Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 27.08.2011 · została utworzona/was created 10.10.1997
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Xerocomus_chrysenteron.htm">podgrzybek złotopory - Xerocomus chrysenteron - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>