red listGREJ
· Czerwona Lista — R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

Tulostoma brumale Pers.

berłóweczka zimowa pałeczka zimowa
Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa)
29.09.2007, Tomaszów Mazowiecki i okolice; copyright © by Marek Snowarski
Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa)
Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa)
GREJ: ID151244 (© autora fot.)

cechy makroskopowe

Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa)
Główka (endoperydium) jasnoochrowa, czasem z rdzawobrązowymi plamami lub żółtawobrązowawa; nieduża, (4)9-10(15) mm średnicy; egzoperydium błoniaste, jego resztki pozostają jako u podstawy główki jako krusta ze strzępek pozlepianych z ziarenkami podłoża.

space

Trzon jasny, ochrowopłowy, płoworudawy, żółtawy, żółtobrązowy; jego powierzchnia z drobnymi, delikatnymi łuseczkami, przylegającymi lub odstającymi, z wiekiem gładka; 10-45(70) × 1.5-3(4) mm. Grzybnia u postawy trzonu w bulwkowatym splocie.

cechy mikroskopowe

Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa)
Zarodniki kuliste, rzadko, drobno brodawkowane, do 6 µm [14], (3.5)4.2-4.7(5.5) µm [127], z 8-14 brodawkami na obwodzie w przekroju optycznym, wysokośc brodawek 0.5 µm [127], 3.9-5.7 µm, z wyraźnymi brodawkami [128].

space

występowanie

Stosunkowo często spotykany krajowy przedstawiciel tego rodzaju. Owocniki pojawiają się od wiosny do późnej jesieni. Ponieważ są stosunkowo trwałe, to można je znajdować przez cały rok. Ciepłe stanowiska piaszczyste ale bez szczególnych wymagań co do podłoża - owocniki pojawiają się zarówno w miejscach ubogich w humus jak i w bogatych w materię organiczną.

Statusy czerwonej listy. [125]: R–rzadki - potencjalnie zagrożony wymarciem

uwagi

Ciemno obrzeżony perystom ma mają także rzadziej spotykana berłóweczka rudawa (Tulostoma melanocyclum) ta ma włókniste egzoperydium i jaśniej zabarwione endoperydium.
znalezisko 20070929.3.07 - Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa); Tomaszów Mazowiecki i okolice
14f · 20070929.3.07
/Tomaszów Mazowiecki i okolice/
znalezisko 20060624.10.06 - Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa); Svaty Jan Moravski, Słowacja
15f · 20060624.10.06
leg. M. Jeppson, Adamcik, det. M. Jeppson
/Svaty Jan Moravski, Słowacja/
znaleziska Tulostoma brumale na terenie Polski

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GREJ

zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.06.17
ID na żółtym tle to oznaczenie zweryfikowane przez kustorza GREJ, pozostałe oczekują na weryfikację.

197181 DA-50 226136 DA-81 254035 DE-09 53071 29054 DE-35 151244 292511 229458 DE-45 209001 153751 292514 194484 271564 251179 227053 DE-55 228372 167670 DF-68 156796 DF-78 184356 184357 EC-25 288375 275507 288374 EE-00 56661 GC-01 209780

 ID29054  Tulostoma brumale; Tomaszów Maz.-rejon ujęcia wody pitnej na Pilicy, południowa strona ogrodzenia wodociągów, DE-09; 2006.03.25; piaszczysta skarpa przy ogrodzeniu, poniżej skarpy rozlewisko Pilicy z przewagą drzew liściastych, głownie olszy czarnej, topoli i wierzb, w pobliżu las sosnowy; piaszczyste 4 egzemplarze w grupie, jeden złamany w odległości ok.1 m od grypy; leg. Marek Ciszewski; det. Anna Kujawa; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 1/MC/31.03.06, tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2007. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych. Część II. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2006. Przegląd Przyrodniczy 18(3-4): 3-70
uwagi: Miejsce to w zasadzie nie odwiedzane, z uwagi na trudność dojścia. Tytaj poszukiwałem okazów xantorii do brakującej kolekcji i znalazłem, ale opublikuje w innym rozdziale.
fot. 29937\
i siedlisko, gdzie zostało znalezione\
fot. 29938\
inne ujęcia\
fot. 29939\
fot. 29940\

 ID53071  Tulostoma brumale; Tomaszów Maz. rejon ujęcia wody pitnej na Pilicy - przeciwległa strona rezerwatu Niebieskie Źródła, DE-09; 2006.12.06; piaszczysta skarpa nad rozległym rozlewiskiem Pilicy z występującą tu olszą czarną, w pobliżu las sosnowy; piaszczyste wśród rzadko porastającego mchu Na obszarze ok.3m kw. pojedynczo i w grupkach 22sztuki; leg. Marek Ciszewski; det. Marek Ciszewski; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 1/MC/22.01.07, tak, notatka: W wątku z dnia 23.XII.2006; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
uwagi: W połowie stycznia 2007r stwierdziłem tendencję rozwojową - z mchu wyłoniło się kilkanaście nowych. Powtórka = pierwsze znalezisko odnotowałem 25.III.2006r
fot. 73266\
fot. 73267\
fot. 73268

 ID56661  Tulostoma brumale; Tomaszów Maz., Nieczynne osadniki ścieków. Najbliższy strategiczny punkt odniesienia to centralne ujęcie wody pitnej na Pilicy, od północnej strony osadników działki ogrodnicze, EE-00; 2007.03.06; Wewnętrzne część umocnień betonowych porośnietych mchem i porostami. W bezpośrednim sąsiedztwie las sosnowy; Wśród mchu pojedynczo i w kępkach po kilka szt.; leg. Marek Ciszewski; det. Marek Ciszewski; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 3/MC/8.03.07, tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2010. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część. III. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2007. Przegląd Przyrodniczy 21(1): 8-53
uwagi: Dokładniejsze badanie tego środowiska w kilka dni póżniej pozwoliło ustalić, że jest to skupisko tak wielkie, że niemożliwe jest ustalenie dokładnej liczby, która przekracza wiele setek egzemplarzy niezwykle dorodnych. Nie wykluczone, że oprócz T.brumale występują tu inne odmiany

fot. 79100 fot. 79101

 ID151244  Tulostoma brumale; u podnóża Góry Kamieńsk,od zach strony,woj.łódzkie, DE-35; 2009.10.19; przydrożne nieużytki; na ziemi,wśród roślinności trawiastej luźna grupa ok.tuzina owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: Tak, w Stacji ZBŚRiL PAN, 1/JN/15.12.10, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: Grzybki tego gatunku rosły wraz z Tulostoma fimbriatum-id150001 i Arrhenia spathulata-id150092.

fot. 290111 fot. 290112

 ID153751  Tulostoma brumale; 1,5 km N,Żaby,gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2009.11.14; przydrożne nieużytki; na ziemi grupa1- ponad 50 owocników i grupa 2 (ok750 m na pnzach od gr1) -ok30 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: BGF/BF/JN/091114/0001, BGF/BF/JN/091114/0002, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: zdjęcia w tym wątku >>http://www.bio-forum.pl/messages/33/294350.html

 ID156796  Tulostoma brumale; Kraków (Tyniec), niedaleko pętli autobusowej (112), pow. krakowski, woj. małopolskie, DF-68; 2009.10.27; teren nieczynnego kamieniołomu,; w mchu, pomiędzy wapiennymi kamieniami w grupach; leg. Waldemar Czerniawski; det. Waldemar Czerniawski; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: 4 grupy po kilka owocników
fot. 308449 fot. 308450 fot. 308451

ID167670 Tulostoma brumale; 1,5 km W,Klekowiec,gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 2009.10.31; żwirowe pobocze drogi asfaltowej; na ziemi,wśród mchów i rzadkiej roślinności zielnej i traw kilka grupek na odcinku ok 60m;ponad 70 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: jest u Kustosza Bazy, tak, notatka: nie
uwagi: Stanowisko tych grzybków przedstawione w wątku http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/289750.html

ID184356 Tulostoma brumale; Jeziorzany (gmina Liszki), pow. krakowski, woj. małopolskie, DF-78; 2010.12.05; teren starego kamieniołomu; w mchu, pośród odłamków 7 owocników na obszarze 4m^2; leg. Waldemar Czerniawski; det. Anna Kujawa; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 403221 fot. 403222

 ID184357  Tulostoma brumale; Tyniec, pow. krakowski, woj. małopolskie, DF-78; 2011.03.13; teren starego kamieniołomu; w mchu, pośród odłamków skalnych kilkanaście owocników; leg. Waldemar Czerniawski; det. Waldemar Czerniawski; eksykat: BGF/BF/WCz/110313/0001, tak, notatka: nie
uwagi: Stanowisko oddalone do zgłoszenia ID: 156796 o kilkaset metrów (inny kamieniołom).
fot. 403227fot. 403228fot. 403229

 ID194484  (potwierdzenie 153751) Tulostoma brumale; 1,5 km N od wsi Żaby, gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2011.10.14; żwirowe pobocze drogi; na ziemi grupa ponad 20 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: fot. 459896 fot. 459897 fot. 459898

ID197181 Tulostoma brumale; Smardzewice, pow. Tomaszowski, woj. łodzkie; 03.03.2012; Zbocze trawiaste zapory wodnej w Smardzewicach obsadzone pasem Dzikiej róży (Rosa canina) ;; Na ziemi, wśród traw, podłoże piaszczyste pojedynczo i kępkach po kilka, do kilkanaście sztuk w pasie około 300m...; leg. Marek Ciszewski; det. Marek Ciszewski; eksykat: Możliwość pobrania, jeśli zajdzie potrzeba, tak, notatka: http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/473667.html
uwagi: Pojawiły się w tym miejscu stosunkowo niedawno, może przed 3 lat. Nigdy wcześniej ich tu nie widywałem, albo było ich tak mało, że były trudne do wypatrzenia
fot. 473946

 ID209001  (potwierdzenie 153751) Tulostoma brumale; 1,5 km N od wsi Żaby, gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2012.10.07; żwirowe pobocze drogi; na ziemi kilka grupek po kilka owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: BGF/BF/JN/121007/0002, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 537063 fot. 537064 fot. 537065

 ID209780  Tulostoma brumale; około 0.5 km na E od Ogrodniczek, pow. białostocki, woj. podlaskie, GC-01; 2012.11.01; nieużytkowane od dłuższego czasu wyrobisko pożwirowe, z rzadka naturalnie zalesione sosenkami; podłoże zwirowe, gęsto porośniete mchami kilkanaście owocników w jednej grupie; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: BGF/BF/MG/121101/0001, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 540669 fot. 540670

ID226136 Tulostoma brumale; Jastarnia, pow. Puck, woj. pomorskie, DA-50; 2013.10.19; trawnik wokół kortu tenisowego koło ośrodka wypoczynkowego; ziemia kilkanaście owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: tak,GRZYBY (MYCOTA) POBRZEŻA GDAŃSKIEGO (Krynica Morska – Łeba)
uwagi: fot. 612642 fot. 612643 fot. 612644
W tym miejscu rosną też Tulostoma fimbriatum zgłoszone przez Natalię Szulc ID: 225647

 ID227053  (potwierdzenie 153751) Tulostoma brumale; 1,5 km N od wsi Żaby, gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2013.10.13; żwirowe pobocze drogi; w piaszczystej ziemi grupa ponad 30 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: ZBŚRiL PAN, 31/JN/30.09.2015, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 616879 fot. 616880 fot. 616881 fot. 616882 fot. 616883

ID228372 (potwierdzenie 167670) Tulostoma brumale; 1,5 km W od wsi Klekowiec, gm.Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 2013.11.19; żwirowe pobocze drogi asfaltowej; na ziemi, wśród mchów, roślinności zielnej i traw grupa kilku owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 623925 fot. 623926 fot. 623927

 ID229458  (potwierdzenie 151244) Tulostoma brumale; u podnóża Góry Kamieńskiej,od zach strony; gm.Kamieńsk, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-35; 2013.11.11; przydrożne nieużytki; na ziemi,wśród traw i roślinności zielnej luźna grupa ponad 30 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: ZBŚRiL PAN, 7/JN/29.09.2015, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 11' 49,7" N i 19st 24' 12,2" E

fot. 629125 fot. 629126 fot. 629127

ID251179 (potwierdzenie 153751) Tulostoma brumale; 1,5 km N od wsi Żaby,gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2014.11.11; żwirowe przydroże; na ziemi grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy B. Gierczykowi, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 720752 fot. 720753 fot. 720754 fot. 720755

ID254035 Tulostoma brumale; Gdańsk, Górki Zachodnie, u ujścia Wisły Śmiałej, pow. Gdańsk, woj. pomorskie, DA-81; 2015.01.15; Wydma szara; piasek wydmowy, pomiędzy mchami Kilkadziesiąt owocników na pow. 2 m2.; leg. Włodzimierz Chojnacki; det. Włodzimierz Chojnacki; eksykat: tak, przekażę Ani Kujawie tak notatka: nie
uwagi: fot. 733129 fot. 733130 fot. 733131 fot. 733132

 ID271564  (potwierdzenie 153751) Tulostoma brumale; 1,5 km N od wsi Żaby, gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2015.11.11; żwirowe pobocze drogi; na ziemi, głównie pośród mchów grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, przy pierwotnym zgłoszeniu, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 802515 fot. 802516 fot. 802517

 ID275507  Tulostoma brumale; ok 1km na północ od Osówca Szlacheckiego, pow. przasnyski, woj. Mazowieckie, EC-25; 2015.12.07; Sosna z domieszką brzozy; na ziemi Pojedynczy owocnik; leg. Romuald Tomaszewski; det. Błażej Gierczyk; eksykat: BGF/BF/RTo/151207/0002, tak, notatka: nie
uwagi: http://www.bio-forum.pl/messages/33/810049.html

 ID288374  Tulostoma brumale; ok 1km na północ od Osówca Szlacheckiego, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC-25; 2015.12.19; las sosnowy z domieszką brzozy; na ziemi w grupie kilka owocników; leg. Romuald Tomaszewski; det. Błażej Gierczyk; eksykat: BGF/BF/RTo/151219/0001, tak, notatka: nie
uwagi: http://www.bio-forum.pl/messages/33/813710.html

 ID288375  Tulostoma brumale; ok 1,1km na N od Osówca Szlacheckiego, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC-25; 2015.12.22; las sosnowy z domieszką brzozy; na ziemi grupa kilka owocników; leg. Romuald Tomaszewski; det. Błażej Gierczyk; eksykat: BGF/BF/RTo/151222/0001, tak, notatka: nie
uwagi: http://www.bio-forum.pl/messages/33/814351.html

ID292511 (potwierdzenie 151244) Tulostoma brumale; u podnóża Góry Kamieńsk,od zach strony; gm.Kamieńsk, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-35; 2016.10.13; żwirowe pobocze szosy; na ziemi kilkadziesiąt owocników w kilku grupkach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Błażejowi Gierczykowi, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 883936 fot. 883937 fot. 883938

ID292514 Tulostoma brumale; 0,4 km SE od wsi Żaby, gm.Dobryszyce, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-45; 2016.10.13; żwirowe pobocze szosy; na ziemi, w mchu grupa kilkunastu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Błażejowi Gierczykowi, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 10' 9" N i 19st 25' 1" E

fot. 884011 fot. 884012

literatura · references
· Rudnicka-Jezierska W., 1991 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.105 [14]
· Sarasini, M., 2005 — Gasteromiceti epigei. p.369 [127]
· Julich, W., 1984 — Die Nichtblatterpilze, Gallertpilze und Bauchpilze. p.514 [128]
· Wojewoda, W., Ławrynowicz, M., 2006 — Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych w Polsce. [125]
· baza „publikacje po 2000 r.” #3849
· baza „publikacje po 2000 r.” #3850
· baza „publikacje po 2000 r.” #3851
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.06.17 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 20.04.2017 · powstała/was created 07.04.2008

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Tulostoma_brumale.htm"> Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>