Tulostoma

berłóweczka (pałeczka)

owocnik (Fruitbody)

Owocnik tworzy się podziemnie, wtedy jest kulistawy. Dojrzały częściowo nadziemny, buławkowaty, zbudowany z zagłębionego w podłożu trzonka i kulistej główki. Barwa owocników zlewająca się z podłożem, ochrowa do brązowej. Wysokość owocnika do kilku cm, średnica głowki do 15 mm. Osłona zewnętrzna cienka, na dojrzałym owocniku widać jej resztki w postaci kołnierzyka u podstawy główki. Główka zbudowana z cienkiej, papierowatej, osłony wewnętrznej, na jej szczycie kolisty otwór, płaski lub w kształcie mniej lub bardziej wyraźnej rurki. U niektórych gatunków powierzchnia trzonu pokryta łuseczkami. Gleba (masa zarodnikonośna) jednorodna, rdzawa.

zarodniki (Spores)

Zarodniki kuliste, mniej lub bardziej brodawkowane, żółtobrązowawe, w zależności od gatunku 4-8 µm średnicy.

występowanie

Grzyby rzadkie a może raczej przeoczane. Związane z siedliskami ciepłymi, suchymi, zwykle z piaskami wapiennymi albo z wapieniami poza lasami. Na stanowiskach gdzie występują można spotkać po kilka gatunków występujących obok siebie. Owocniki pojawiają się od wiosny do późnej jesieni. Ponieważ są stosunkowo trwałe, to można je znajdować przez cały rok.

wartość (Importance)

Do 2014r. wszystkie gatunki z tego rodzaju podlegały w Polsce ochronie gatunkowej. Od tego roku są chronione trzy rzadsze gatunki. Z ochrony są wyłączone dość częste: berłóweczka zimowa (Tulostoma brumale) i berłóweczka frędzelkowana (Tulostoma fimbriatum).

uwagi (Remarks)

Poszczególne gatunki różnią się:

* budową ujścia zarodników (perystomu) która może mieć postać wyodrębnionej rurki lub frędzlastego otworu,

barwą główki, która generalnie jest dość zmienna - dlatego należy mieć przynajmniej kilka owocników dla jej oceny,

* barwą otoczenia wokół perystomu, które może się nie wyróżniać lub może być ciemniejsze od reszty powierzchni główki,

* rodzajem egzoperydium, jest ono błoniaste lub mniej lub bardziej włókniste, jako że nietrwałe to oceny dokonuje się na podstawie jego resztek na powierzchni główki i często obecności u podstawy główki, w formie przylegającego kołnierza, fragmentów egzoperydium pozlepianego z grudkami podłoża,

barwą i rodzajem powierzchni trzonu, który może być jasny lub ciemny, gładki lub ±łuseczkowaty,

urzeźbieniem zarodników i ich wielkością,

grubością strzępek włośni i obecnością zgrubień przy przegrodach (septach) strzępek włośni.

Tulostoma fimbriatum
Tulostoma fimbriatum (berłóweczka frędzelkowana [pałeczka frędzelkowata]) non ediblered listGREJ
Tulostoma fimbriatum
perystom bez określonej struktury, płaski lub nieco włókienkowaty; przegrody w strzępkach jedynie nieznacznie zgrubiałe
 
perystom rozwinięty
- perystom rurkowaty lub stożkowaty
ujście ciemniejsze
- okolice perystomu ciemniej zabarwione
Tulostoma brumale
Tulostoma brumale (berłóweczka zimowa [pałeczka zimowa]) red listGREJ
Tulostoma brumale
perydium jednolicie blado brązowe; trzonek białawy do barwy kawy z mlekiem; zarodniki 3.5-5 µm, brodawkowane; włośnia cienka, ok. 6 µm szerokości, w przegrodach silnie zgrubiała do 12 µm, z błyszczącymi płytkami lub kryształkami
 
Tulostoma melanocyclum
Tulostoma melanocyclum (berłóweczka rudawa [pałeczka rudawa]) protectedred listGREJ
Tulostoma melanocyclum
perystom i jego otoczenie rdzawobrązowe do czarniawobrązowego, znacznie ciemniejsze niż reszta perydium; trzonek ciemnobrązowy, często masywny; zarodniki 4.5-7 µm, gęsto pokryte kolcami; włośnia gruba, do 10 µm szerokości, silnie zgrubiała na przegrodach, bez płytek lub kryształków
 
ujście jednobarwne
- okolice perystomu tej samej barwy co reszta perydium
Tulostoma kotlabae
Tulostoma kotlabae (berłóweczka czeska [pałeczka Kotlaby]) protectedred listGREJ
Tulostoma kotlabae
 
Tulostoma squamosum
Tulostoma squamosum (berłóweczka łuskowata [pałeczka łuskowata]) protectedred listGREJ
powierzchnia trzonu silnie włókienkowata, przechodząca w zaostrzone łuseczki
 
Copyright © 2004-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 19.10.2014 · została utworzona/was created 22.11.2004
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Tulostoma.htm">berłóweczka - Tulostoma - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>