jadalnyGREJ

Tricholoma scalpturatum (Fr.) Quél. (1872)

gąska żółknąca gąska srebrzystoszara
Tricholoma argyraceum (Bull.) Gill. auct. pl.
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · wartość · uwagi

owocnik

Kapelusz zmiennej barwy od jasnoszerej do grafitowoszarej, czasem także z szarobrązowymi tonami, z promieniście ułożonymi drobne włókienkami lub łuseczkami, mogą być ułożone one mniej lub bardziej wyraźnie koncentrycznie; z wiekiem powoli żółknący poczynając od brzegu; powierzchnia kapelusza sucha; 25-60(80) mm średnicy; początkowo półkulisto-dzwonkowaty, potem wypukły, w końcu rozpostarty, z płaskim garbkiem; brzeg długo podwinięty, czasem z szarawymi resztkami włóknistej osłony.

space

Trzon białawy, szary, powierzchnia jedwabiście lśniąca, podłużnie szarawo włókienkowata, może żółknąć; czasem widoczne włókniste resztki osłony częściowej; 30-60 × 5-10 mm, krępy, równogruby, u niektórych egzemplarzy z wiekiem podstawa bywa rozszerzona; pełny.

space

space

zarodniki

Wysyp zarodników biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, z kroplami, 4.5-6 × 3-4 µm.

Spore print white. Spores ellipsoid, smooth, hyaline, with drops, 4.5-6 × 3-4 µm.

występowanie

Częsta. Pojedynczo i w grupach, od lata do jesieni, w różnych lasach, parkach, zaroślach, na poboczach dróg.

Widespread. Solitary or gregarious, summer-fall, in hardwood and coniferous forests, in parks, shrubs and on roadsides.

wartość

Jadalność kontrowersyjna.

Probably inedible.

uwagi

Przebarwianie się owocnika następuje (jeśli wogóle) u gąsek bardzo powoli - z wiekiem lub w razie uszkodzeń w przeciągu wielu godzin od zbioru, może być to żółknięcie (jak w przypadku tego gatunku) lub czerwienienie.
Czasami wyróżnia się jako osobny gatunek Tricholoma argyraceum - nie żółknie, ma delikatniejsze owocniki, kapelusz srebrzystobiały o powierzchni z przylegającymi włókienkami i co najwyżej słabo łuseczkowatej.

Podobna gąska tygrysia (Tricholoma pardinum) rośnie w tych samych siedliskach, z grubymi dużymi łuskami na kapeluszu, trzon krępy, maczugowaty, silny mączny smak i zapach, zarodniki większe i strzępki ze sprzączkami.

space

znaleziska Tricholoma scalpturatum na terenie Polski

w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych GREJ

zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.07.03
ID na żółtym tle to oznaczenie zweryfikowane przez kustorza GREJ, pozostałe oczekują na weryfikację.

AB-94 276309 AD-19 156409 CA-68 217050 CA-89 225110 CC-90 177846 DA-80 165753 176777 165076 DD-95 274561 DE-35 271565 211462 215076 DE-55 196513 DE-56 120054 175156 152477 EC-35 294008 GC-01 169373 GC-12 181497 170028 181496

ID120054 Tricholoma scalpturatum; 2,5 km NE,Wygoda,gm.Gidle,pow.radomszczański, DE-56; 2008.10.06; pobocze leśnej drogi,przy młodniku sosnowym (rośnie również kilka modrzewi),po drugiej stronie drogi wysokopienny las sosnowy z brzozami na obrzeżu i dębowym podrostem; na ziemi duża grupa 80-100 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak,wyślę Ani, tak, notatka: nie
uwagi:
siedlisko
fot. 214257 fot. 214258 fot. 214259 fot. 214260 fot. 214261 fot. 214262

ID152477 (potwierdzenie 120054) Tricholoma scalpturatum; 2,5 km NE,Wygoda,gm.Gidle, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2009.10.26; pobocze leśnej drogi,przy młodniku sosnowym (rośnie również kilka modrzewi),po drugiej stronie drogi wysokopienny las sosnowy z brzozami na obrzeżu i dębowym podrostem; na ziemi grupa ponad 100 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: przy poprzednim zgłoszeniu, tak, notatka: nie
uwagi: potwierdzenie ubiegłorocznego stanowiska ze zgłoszenia ID120054

fot. 293512 fot. 293513 fot. 293514

 ID156409  Tricholoma scalpturatum; 0,5 km na NW od Świebodzina, pow. Świebodzin, woj. lubuskie, AD-19; 2006.11.17; skaj lasu mieszanego(Pinus, Betula, Populus tremula); na ziemi gromadnie, kilkanascie; leg. Tomasz Ślusarczyk; det. Tomasz Ślusarczyk [Tricholoma scalpturatum ss. lato]; eksykat: tak nr. 604 w zielniku autora, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi:
fot. 307165

ID165076 Tricholoma scalpturatum; Gdańsk Żabianka ul.Pomorska, woj. pomorskie, DA-80; 2010.05.18; Wzdłuż ulicy na trawniku pod szpalerem drzew-lipa,kasztanowiec; w ziemi wzdłuż ciągów komunikacyjnych-rowerowych,pieszych kilkanaście owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 338180 fot. 338181

ID165753 Tricholoma scalpturatum; Gdańsk Oliwa ul.Michałowskiego, woj. pomorskie, DA-80; 2010.05.24; Osiedle mieszkaniowe wśród lasu brzoza,klon; na trawniku kilkadziesiąt owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy, tak, notatka: tak Wykaz grzybów TPK Gdańsk
uwagi: fot. 340517
Stanowisko obserwuję od 2005 r.

ID169373 Tricholoma scalpturatum; około 1.5 km na południe od Supraśla, pow. pow. Białystok, woj. woj. podlaskie, GC-01; 2010.05.27; las iglasty w średnim wieku z domieszką krzewów liściastych; bezpośrednio na ziemi na skraju drogi leśnej w bezpośrednim sąsiedztwie leszczyny trzy owocniki tuż obok siebie lecz nie pozrastane; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 356322 fot. 356323 fot. 356324

ID170028 Tricholoma scalpturatum; około 6 km. na południe od Supraśla, pow. pow. Białystok, woj. woj. podlaskie, GC-12; 2010.06.19; Stary las mieszany; na poboczu drogi leśnej, bezpośrednio na ziemi trzy owocniki tużobok siebie; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 359023 fot. 359024 fot. 359025

ID175156 (potwierdzenie 120054) Tricholoma scalpturatum; 2,5 km NE,Wygoda,gm.Gidle, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-56; 2010.09.19; pobocze leśnej drogi,przy młodniku sosnowym (rośnie również kilka modrzewi),po drugiej stronie drogi wysokopienny las sosnowy z brzozami na obrzeżu i dębowym podrostem; na ziemi duża grupa ponad 100 owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: przy pierwotnym zgłoszeniu, tak, notatka: nie
uwagi: 51st1'0,56"N 19st28'56,12"E

fot. 375095 fot. 375096 fot. 375097

siedlisko
fot. 375098

ID176777 Tricholoma scalpturatum; Gdańsk Oliwa dolina Samborowo Aleja dębowa, pow. gdański, woj. pomorskie, DA-80; 2010.09.17; las mieszany,buk,sosna,świerk,dąb,brzoza; w ziemi kilka owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy, tak, notatka: tak Wykaz grzybów TPK Gdańsk
uwagi: fot. 379774

ID177846 Tricholoma scalpturatum; 2 km na NE od Wierzonki, pow. poznański, woj. wielkopolskie, CC-90; 2010.09.10; las nad brzegiem jeziora o składzie: brzoza, dąb, głóg; na ziemi prawie nad samym brzegiem jeziora grupa ok. 20-30 rosnących pojedynczo, niektóre pozrastane u podstawy trzonu; leg. Barbara Kudławiec; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, zostanie dostarczony Ani K., tak, notatka: nagranie na dyktafon+mapka
uwagi: zdjęcia w wątku http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/370025.html

ID181496 Tricholoma scalpturatum; 4km, na południe od Supraśla, pow. pow. białostocki, woj. woj. podlaskie, GC-12; 2010,09,19; Stary mieszany las puszczański, pobocze leśnej drogi; na ziemi kilkadziesiąt owocników w jednej grupie; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 394149 fot. 394150 fot. 394151

ID181497 Tricholoma scalpturatum; 5 km, na południe od Supraśla, pow. pow. białostocki, woj. woj. podlaskie, GC-12; 2010,09,19; Stary mieszany las puszczański, pobocze leśnej drogi; na ziemi kilka owocników w jednej grupie; leg. Mirosław Gryc; det. Mirosław Gryc; eksykat: tak, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 394156 fot. 394157 fot. 394158
grzybki znalezione około 1 km od tych ze zgłoszenia ID: 181496

ID196513 Tricholoma scalpturatum; 1,5 km NE od wsi Ładzice, gm.Ładzice, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-55; 2011.11.19; pobocze drogi obsadzonej topolami; na ziemi, w liściastej ściółce grupa kilkudziesięciu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: 51st 5' 30,07" N i 19st 22' 19" E

fot. 470080 fot. 470081 fot. 470082 fot. 470083 fot. 470084 fot. 470085

siedlisko
fot. 470086

ID211462 Tricholoma scalpturatum; 1,5 km NE od wsi Huta Brudzka, gm.Dobryszyce; na zach. stokach Góry Kamieńskiej, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-35; 2012.08.31; sztuczne zalesienie stoku -sosna, robinia, brzoza, rokitnik; na ziemi grupa kilkunastu owocników; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: Przybliżone namiary: 51 12 16 N i 19 24 29 E

fot. 548781 fot. 548782 fot. 548783 fot. 548784 fot. 548785

ID215076 Tricholoma scalpturatum; Góra Kamieńska, południowe stoki; gm.Kamieńsk, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-35; 2013.06.09; sztuczne nasadzenia na stokach -brzoza, robinia, sosna, topola; na ziemi bardzo liczne skupiska w różnych lokalizacjach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: Namiary jednej z grup: 51st11' 42,64 i 19st 26' 5,88" E

fot. 566838 fot. 566839 fot. 566840 fot. 566841

ID217050 Tricholoma scalpturatum; Planowany Rezerwat Dolina Zagórskiej Strugi Rumia, pow. Wejherowo, woj. pomorskie, CA-68; 2013.07.15; buk,grab,sosna,świerk; ziemia kilkanaście owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 575440

ID225110 Tricholoma scalpturatum; TPK Gdańsk Oliwa Dolina Strzyży, pow. Gdańsk, woj. pomorskie, CA-89; 2013.10.08; Las mieszany,buk,grab,świerk,olsza; ziemia kilka owocników; leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: tak,zostanie wysłany do Kustosza Bazy AK, tak, notatka: tak,Grzyby Doliny Strzyży
uwagi: fot. 607430

ID271565 (potwierdzenie 211462) Tricholoma scalpturatum; Góra Kamieńska, gm.Kamieńsk, pow. radomszczański, woj. łódzkie, DE-35; 2015.11.11; zbocze sztucznej góry z mieszanymi nasadzeniami -sosna, brzoza, robinia, topola, rokitnik; na ziemi bardzo licznie, w wielu punktach; leg. Jacek Nowicki; det. Jacek Nowicki; eksykat: tak, wyślę Kustoszowi Bazy Ani Kujawie, tak, notatka: nie
uwagi: Namiary grupy z której pozyskano eksykat: 51st 11' 54" N i 19st 24' 28" E

fot. 802523 fot. 802524 fot. 802525 fot. 802526

ID274561 Tricholoma scalpturatum; Hermanów, pow. pabianicki, woj. łódzkie, DD-95; 2015.12.29; skraj lasu mieszanego, sosna, brzoza, dąb, buk; na ziemi w grupie, około 10 sztuk; leg. Beata Łyszkowska; det. Beata Łyszkowska; eksykat: tak, wyślę do BG, tak, notatka: nie
uwagi: http://www.bio-forum.pl/messages/33/816291.html

ID276309 Tricholoma scalpturatum; 1,5 km na N od Dobropola Gryfińskiego, pow. gryfiński, woj. zachodniopomorskie, AB-94; 2012.11.24; żyzna buczyna w dolinie strumienia; na ziemi w grupie kilkanaście owocników; leg. Grazyna Domian; det. Grazyna Domian; eksykat: tak - zostanie przesłany do Kustosza, tak, notatka: tak
uwagi: fot. 823520 fot. 823521

ID294008 Tricholoma scalpturatum; Przasnysz skwer ul.Piłsudskiego, pow. przasnyski, woj. mazowieckie, EC-35; 2016.06.02; skwer; na ziemi grupa 3 sztuki; leg. Romuald Tomaszewski; det. Romuald Tomaszewski; eksykat: tak,zostanie przesłany do kustosza bazy, tak, notatka: nie
uwagi: http://www.bio-forum.pl/messages/33/848710.html

literatura · references
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1991 — Fungi of Switzerland 3 - Boletes & Agarics 1st part p.431 [26III]
· Michael, Hennig, Kreisel, 1979 — Handbuch fur Pilzfreunde 3. Blatterpilze - Hellblattler (3 Auf. 1979) p.431 [18III]
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. p.162 [49]
· Grünert, H. i R., 1995 — Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.76 [7]
· Galli, R., 2003 2nd ed., — I Tricolomi. p.118 [136]
· baza „publikacje po 2000 r.” #3807
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.07.03 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 14.03.2017 · powstała/was created 16.09.2000

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Tricholoma_scalpturatum.htm"> Tricholoma scalpturatum (gąska żółknąca) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>