edible

Rhodocollybia butyracea (Bull.) Antonín & Noordel.

monetnica maślana (pieniążek maślany)
Collybia butyracea (Bull.) Fr., Syll. fung. (Abellini) 5 · Rhodocollybia butyracea (Bull.) Lennox, Mycotaxon 9
Rhodocollybia butyracea
22.10.2004, Wrocław, dolina Bystrzycy; znal. 041022.2
copyright © by Marek Snowarski
Rhodocollybia butyracea
Rhodocollybia butyracea
Rhodocollybia butyracea
Collybia butyracea
w lesie mieszanym · in mixed forest
Collybia butyracea
szara odmiana, w buczynie · grey form, in beech forest
Collybia butyracea
szara odmiana, na ściółce pod świerkami · gray form, under spruce

owocnik (Fruitbody)

Kapelusz higrofaniczny, wilgotny czerwono-, ciemnobrązowy, kasztanowobrązowy, żółtobrązowy do prawie białego gdy suchy, brzeg jaśniejszy; częstsza forma szara var. asema ma kapelusz szary, szarobrązowy, często z oliwkowym ocieniem; 30-60(90) mm średnicy, początkowo nieco wypukły, potem spłaszczony, bez lub z niewysokim garbkiem, z wiekiem czasem z wywiniętym brzegiem; powierzchnia gładka, jedwabista, w dotyku sprawia wrażenie tłustej; brzeg wyraźnie prążkowany u wilgotnych kapeluszy.

Blaszki białawe; dość szerokie, gęste; przy trzonie wykrojone do wolnych; ostrza drobno karbowane.

Trzon barwy kapelusz ale jaśniejszy; 40-80 x 7-15 mm, równomiernie rozszerzajacy się ku podstawie; powierzchnia wzdłużnie włóknisto-prążkowana; konsystencja chrząstkowata, elastyczny, wnętrze gąbczaste, z wiekiem pusty; Podstawa pokryta filcowato białą grzybnią.

Miąższ białawy, niezmienny. Smak łagodny. Bez zapachu.

Pileus hygrophanous, red-, dark brown, chestnut-brown, yellow-brown when moist to near white when dry, margin lighter; more common grey variety var. asema has pileus grey, brown-gray, often with olive tint; 30-60(90) mm in diameter, initially slightly convex, later flattened, with or without a small umbo, in age sometimes with an uplifted margin; surface smooth, silky, appearing oily under touch; margin distinctly striate in moist caps.

Lamellae whitish; quite broad, close; at the stipe adnexed to free; edges finely dentate.

Stipe concolourous with the cap but lighter; 40-80 x 7-15 mm, uniformly widening towards the base; surface longitudinally fibrillose-striate; consistency gristly, elastic, inside spongy, in age hollow; Base covered with felty white mycelium.

Flesh whitish, unchanging. Taste mild. Odorless.

zarodniki (Spores)

Wysyp zarodników kremowy, blado różowy w masie. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, 6-7 x 3-3.5 µm.

Spore print creamy, pale pink in mass. Spores ellipsoid, smooth, hyaline, 6-7 x 3-3.5 µm.

występowanie

Bardzo pospolity. Owocniki wyrastają zwykle gromadnie od lata do późnej jesieni ze szczytem jesienią. W lasach liściastych i iglastych, na ziemi. Jako jeden z nielicznych grzybów spotykany pospolicie późną jesienią – w tym czasie kapelusze są zwykle zupełnie wyblakłe, niemal białe. Poznać je można dopiero na podstawie charakterystycznego trzonu i blaszek.

Very common. Summer-late fall, usually gregarious in decidious and coniferous on ground.

wartość (Importance)

Jadalny ale mało cenny, gdyż mdły i łykowaty. Jeśli jeść to tylko kapelusze.

Edible but of low quality, because tough and with no taste.

uwagi (Remarks)

Obok formy typowej, o brązowym kapeluszu, równie często spotyka się formę szarobrązową monetnica maślana forma szarobrązowa (Rhodocollybia butyracea f. asema). Jest ona dominująca w lasach iglastych na kwaśnym podłożu. Charakteryzuje się ona szarą, szarobrązową, często z oliwkowym odcieniem, barwą kapelusza i trzonu.

Close to typical brown form often could be found gray forms: Rhodocollybia butyracea f. asema.

Inne fotografie · Additional photographs
Collybia butyracea
szara odmiana, na ściółce pod świerkami · gray form, under spruce
Collybia butyracea
w lesie świerkowym, na ściółce · gregarious on needle litter in spruce forest

wybrane znaleziska · selected collections

Rhodocollybia butyracea
5f · 05 08 28 1
(Góry Kaczawskie)
Rhodocollybia butyracea
2f · 04 10 22 2
(Wrocław, dolina Bystrzycy)
Copyright © 1998-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 22.11.2009 · została utworzona/was created 11.10.1998
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Rhodocollybia_butyracea.htm">monetnica maślana - Rhodocollybia butyracea - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>