Phallus hadriani Vent.

sromotnik fiołkowy
Phallus hadriani
faza jaja, przekrój podłużny · egg phase, ls; Czechy
copyright © by Mírek Junek
Phallus hadriani
faza jaja, przekrój podłużny · egg phase, ls

owocnik (Fruitbody)

Młody owocnik w formie jajowatej, zagłębiony w ziemi, 25-40(60) mm wysokości, początkowo biały, w miarę wzrostu coraz ciemniej łososiowy do różowo-czerwono-fioletowego. Podstawa z rozgałęzionym sznurem grzybni, barwy czerwonawoliliowej. Osłona jaja nieco cieńsza niż u sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus). W jaju formuje się trzonek z główką. Wychodzi rozerwawszy osłonę jaja. Wyrośnięty mierzy 60-100(200) mm długości i 15-30 mm średnicy, równowąski lub nieco rozszerzony u podstawy, nasada klinowata; w dole słabo łososiowej barwy, ku górze biały lub żółtawy; pusty.

Kapelusz dzwonkowaty, 25-50 mm wysokości i 15-35 mm średnicy, na szczycie z wyraźną, ząbkowaną na brzegu tarczką, z otworkiem na szczycie; kapelusz jest grubo żeberkowany, pofałdowany, żebra mają 1.5-4 mm wysokości. Na ich powierzchni i pomiędzy nimi znajduje się gleba (masa zarodnikonośna); dojrzała jest maizsta i ciemno-oliwkowo-zielona, w miarę rozpływania się do czarnozielonej. Zapach gleby słodko-mdły, dość silny, inny niż u sromotnika bezwstydnego (Phallus impudicus), określany jako przypominający kwaśny rozczyn chlebowy.

zarodniki (Spores)

Zarodniki walcowate, gładkie, 3-4(5.5) × 1.5-2(2.5) µm.

występowanie

Nieczęsty. Owocniki wyrastają na piaszczystych, suchych i gorących siedliskach, na wydmach nadmorskich i w głębi lądu w siedliskach o podobnych charakterze, np. w zaroślach pod robinią akacjową.

wartość (Importance)

W Polsce do 2014r. znajdował się na liście gatunków chronionych, obecnie jest z niej wyłączony.

uwagi (Remarks)

Na pierszy rzut oka niemal identyczny z sromotnikiem bezwstydnym (Phallus impudicus) - ten jest pospolitszy i nie ma śladów łososiowo-różowej barwy; jego owocniki są większe.
znaleziska Phallus hadriani na terenie Polski w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ) — specyfikacja zapisów wg stanu na dzień 2017.02.15

Przyjęte do rejestru:
· z podanym ATPOL: 191178 BB-01, 217766 BC-23, 118718 BC-98, 151056 BC-98, 180853 BC-98, 204226 BC-98, 118719 BD-08, 180858 BD-08, 195509 BD-08, 195529 BD-08, 137996 DA-80, 157096 DF-78, 46068 ED-26, 94133 ED-26, 93093 ED-27, 122934 ED-27, 137559 ED-27, 173989 ED-27, 180006 ED-27, 112087 ED-28,

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.02.15

46068 Phallus hadriani; Warszawa, Park Traugutta, ul.Zakroczymska, pas miedzy chodnikiem a jezdnia, ED-26; 06.10.2006; trawnik miejski, przy chodniku, po obu stronach, przy asfalcie; bogata w próchnice gleba, w grupie 24 sztuk, od stadium jaja do mocno rozlozonych owocnikow; leg. rapatang; det. Grzegorz Wereszczyński; eksykat: nie, tak, notatka: tak; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2007. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych. Część II. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2006. Przegląd Przyrodniczy 18(3-4): 3-70
uwagi: Sromotnik Fiołkowy
na zdjeciach 2 jaja przyniesione do domu,

fot. 59563

i owocnik (widac fioletowe resztki czarciego jaka u podstawy trzonu)


fot. 59564

93093 Phallus hadriani; Warszawa - w pobliżu ulicy Powsińskiej, ED-27; 29.08.2007; skwerek otoczony blokami mieszkalnymi. Pierwsze skupisko u podnóża klonu jesionolistnego. Kolejne, przy żywopłocie - kilka metrów dalej.; goła, niezbyt urodzajna gleba. Pod żywopłotem rosło ok. 5 sztuk, pod klonem jesionolistnym - conajmniej 10. Wśród nich występowały tęgoskóry.; leg. Anna Dolińska; det. Piotr Chachuła; eksykat: TAK, w Stacji ZBŚRiL PAN, 6/TP/28.06.08, tak, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Więcej w wątku: http://www.bio-forum.pl/messages/33/116900.html
fot. 152801

94133 Phallus hadriani; Warszawa; ul. Białostocka, ED-26; 09.10.2007; Trawnik, w ściółce podsypanej pod młody dąb; na ziemi pojedynczo; leg. Łukasz Skomorucha; det. ŁukaszSkomorucha; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 155064 fot. 155065

112087 Phallus hadriani; Wiązowna, centrum, woj. mazowieckie, ED-28; 31.08.2008; nasłoneczniony, otwarty plac w centrum miejscowości Wiązowna; owocnik rósł między płytami chodnikowymi pojedynczo; leg. Ela Twardowska; det. Ela Twardowska; eksykat: nie - chroniony, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: fot. 196079 fot. 196080 fot. 196081

118718 Phallus hadriani; województwo wielkopolskie, Poznań, dzielnica Golęcin, ul. Podolańska, BC-98; 14.10.2008; między betonowym ogrodzeniem, a płytkami chodnikowymi, pod lampą uliczną, na małym skwerku pod dorodną topolą, wzdłuż prawie całej długości ulicy Podolańskiej; piaszczyste, bez innej roślinności lub wśród rdestu ptasiego, także wśród trawy pod topolą pojedynczo, po dwa lub w grupach po kilka-kilkanaście owocników, łącznie ok. 30-40 owocników; leg. Barbara K.; det. Anna Kujawa; eksykat: Nie (gatunek chroniony), tak, notatka: nagranie na dyktafon+mapka; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: od N 52°26'09,38" E 16°53'14,19" do N 52°25'54,58" E 16°53'18,34"

Zdjęcie z 14.10.2008 rano:
fot. 211034

Te same owocniki sfotografowane 15.10.2008 po południu:
fot. 211035

Stanowisko obserwowane w ciągu kilku dni, od 14 do 17 października 2008. Szczegółowe informacje z obserwacji stanowiska w wątku: http://www.bio-forum.pl/messages/33/210848.html. W miarę możliwości będą prowadzone dalsze obserwacje.

118719 Phallus hadriani; województwo wielkopolskie, Poznań, dzielnica Golęcin, ul. Wojska Polskiego, BD-08; 14.10.2008; między parkanem, a płytkami chodnikowymi; piaszczyste, bez roślinności zielnej dwa owocniki w niedalekiej odległości; leg. Barbara K.; det. Anna Kujawa; eksykat: Nie (gatunek chroniony), tak, notatka: nagranie na dyktafon+mapka; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: N 52°25'46,72" E 16°53'36,46"

Widok na stanowisko, jeden z owocników oraz widok pękniętego jaja z bliska:
fot. 211040 fot. 211041 fot. 211042

Stanowisko obserwowane w ciągu kilku dni, od 14 do 17 października 2008. Szczegółowe informacje z obserwacji stanowiska w wątku: http://www.bio-forum.pl/messages/33/210848.html. W miarę możliwości będą prowadzone dalsze obserwacje.

122934 Phallus hadriani; Warszawa - w pobliżu ulicy Powsińskiej, ED-27; 26.08.2008; trawnik przy chodniku, pomiędzy blokami; na ziemi kilka owocników; leg. Anna Dolińska; det. Tomasz Pachlewski; eksykat: nie, ; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część IV. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2008. Przegląd Przyrodniczy 22(1): 17-83
uwagi: Owocniki wyrosły ok. 200 m od zgłaszanych w zeszłym roku: ID: 93093. We wrześniu pojawiły się kolejne (w stadium jaja), lecz pogoda i tubylcy nie dopuścili do ich rozwoju (wyschnięcie i dewactacja)
fot. 221456 fot. 221457

137559 Phallus hadriani; Warszawa, dzielnica Mokotów, osiedle Sadyba, ED-27; 16.07.2009; przy ogrodzeniu, pod ligustrowym żywopłotem; na ziemi 2 owocniki zejściowe, 2 w stadium jaja; leg. Andrzej Sas; det. Andrzej Sas; eksykat: nie - chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: fot. 253967 fot. 253968 fot. 253969

137996 Phallus hadriani; Gdańsk Przymorze, DA-80; 26.06.2009; Plaża; na wydmach jeden owocnik (zejściowy); leg. Mirosław Wantoch-Rekowski; det. Mirosław Wantoch-Rekowski; eksykat: nie-chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: fot. 255372 fot. 255373

151056 Phallus hadriani; województwo wielkopolskie, Poznań, dzielnica Golęcin, ul. Podolańska, BC-98; 08.07.2009; między betonowym ogrodzeniem, a płytkami chodnikowymi, pod lampą uliczną, między płytami chodnikowymi na brzegu chodnika, na małym skwerku pod dorodną topolą; piaszczyste, bez innej roślinności lub wśród rdestu ptasiego i trawy, pod topolą pojedynczo lub po dwa, w poszczególnych dniach obserwacji od jednego do kilkunastu owocników w różnych stadiach rozwoju; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: Nie, gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: Powtórzenie zgłoszenia z 2008 r. ID: 118718

Obserwacje tegoroczne prowadzone od 02.07.2009 do 28.10.2009 oraz zdjęcia wykonywane od 08.07.2009 do 28.10.2009 zamieszczone są w wątku http://www.bio-forum.pl/messages/33/252010.html.

Podsumowanie obserwacji:

02.07.2009 - skwerek pod topolą - kilkanaście owocników, większość w stadium jaja, kilka w stadium zejściowych owocników, nie zaobserwowała jednak charakterystycznego fioletu skórki jaja, nie mam zdjęć.

06.07.2009 - skwerek pod topolą - niewielki wzrost poprzednio zaobserwowanych jaj, fiolet skórki jaj nieco dostrzegalny, nie mam zdjęć.

08.07.2009 - skwerek pod topolą - 13 okazów: 12 w stadium jaja i 1 zasychający owocnik. Fiolet skórki jaj wyraźnie dostrzegalny. Tę datę udokumentowanego fotograficznie znaleziska przyjmuję jako datę znaleziska.

17.07.2009 - przy betonowym ogrodzeniu - 2 jaja, 1 młody owocnik oraz 9 zaschniętych owocników.

13.08.2009 - w dwóch skrajnych punktach stanowiska łącznie 7 owocników w różnych stadiach rozwoju:
- skwerek pod topolą - 1 jajo i 2 owocniki,
- przy betonowym murze oraz przy betonowym słupie latarni - po 2 jaja.

09.10.2009 - 1 owocnik wyrastający spomiędzy płytek chodnikowych na brzegu chodnika.

28.10.2009 - w tym samym miejscu co owocnik z 09.10.2009 - 1 owocnik wyrastający spomiędzy płytek chodnikowych na brzegu chodnika oraz przy betonowym murze 1 owocnik.

Zdjęcia:
Owocnik z 08.07. 2009 r. w stadium jaja: fot. 289590
Owocnik z 28.10.2009 r. oraz zbliżenie na skórkę jaja: fot. 289591 fot. 289592

157096 Phallus hadriani; Skawina, część północna miasta, pow. krakowski, woj. małopolskie, DF-78; 12.09.2009; pod krzewem starego bzu ogrodowego, w pobliżu rośnie modrzew; w piasku i żwirze pochodzenia naturalnego kilkanaście owocników w różnych fazach rozwoju; leg. Waldemar Czerniawski; det. Waldemar Czerniawski; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2011a. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
uwagi: stanowisko obserwowane od roku 2005. Owocniki wyrastają corocznie przez całe lato. W przypadku suszy długo pozostają w formie jaja. Teren na którym pojawiają się owocniki jest terenem prywatnym (przydomowy ogródek) i częściowo należy do zgłaszającego.
fot. 309460 fot. 309461 fot. 309462

173989 Phallus hadriani; Warszawa, Park Czesława Szczubełka, pow. warszawski, woj. mazowieckie, ED-27; 12.09.2010; na piaszczystej skarpie porośniętej trawą; na ziemi kilkadziesiąt owocników, w grupach po kilka na terenie całego parku; leg. Andrzej Sas; det. Andrzej Sas; eksykat: nie - chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: fot. 372264 fot. 372265 fot. 372266

180006 Phallus hadriani; Warszawa Sadyba, park przy ul. Spalskiej, pow. Warszawa, woj. mazowieckie, ED-27; 24.08.2010; park miejski, klon, grab, lipa, dąb, tuż przy deptaku; na ziemi, podłoże piaszczyste jeden owocnik; leg. Joanna Gądek; det. Joanna Gądek; eksykat: nie, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: owocnik zniszczony
fot. 390300

180853 Phallus hadriani; Poznań, dzielnica Golęcin, ul. Podolańska, pow. miasto Poznań, woj. wielkopolskie, BC-98; 30.09.2010; na małym skwerku pod dorodną topolą; piaszczyste trzy owocniki, w dniu znalezienia dwa w stadium jaja, jeden rozwinięty; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: nie, gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: W tym roku tylko raz obserwowałam to stanowisko i znalazłam tylko te trzy owocniki pod topolą.

stanowisko (strzałką zaznaczone miejsce, gdzie wyrastały dwa owocniki w stadium jaj) i owocniki
fot. 392493 fot. 392494 fot. 392495

180858 Phallus hadriani; Poznań, dziedziniec wewnętrzny posesji przy ul. Wojska Polskiego, pow. miasto Poznań, woj. wielkopolskie, BD-08; 01.09.2010; malutki skwerek, pod jaśminowcem; na ziemi, także spośród głazów kilka-kilkanaście owocników stopniowo dojrzewających; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: nie, gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2012. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VI. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2010. Przegląd Przyrodniczy 23(2): 3-59
uwagi: obserwacje w wątku http://www.bio-forum.pl/cgi-local/board-auth.cgi?file=/33/392505.html

Owocniki zauważone w trzeciej dekadzie sierpnia, ale dokumentowane zdjęciami od 01.09.2010.

stanowisko i przykładowy owocnik, który z miejsca, gdzie wyrósł i spadł na poz-bruk:
fot. 392507 fot. 392508

191178 Phallus hadriani; 1,6 km S od Kołobrzeg-Podczele, oddz. 45a Nadl. Gościno, pow. kołobrzeski, woj. Zachodniopomorskie, BB-01; 13.09.2011; skraj lasu mieszanego stykający się z obszarem młodych nasadzeń; na ziemi pod bukiem, około 1,5 m od pniaka pokrytego owocnikami Phlebia tremellosa (żylak trzęsakowaty) jeden owocnik; leg. Tadeusz Twardy; det. tadeusz kowalski; eksykat: nie - chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: fot. 443373 fot. 443374 fot. 443375 fot. 443376

195509 Phallus hadriani; Poznań, dzielnica Golęcin, ul. Wojska Polskiego, pow. Poznań, woj. wielkopolskie, BD-08; 26.09.2011; między parkanem, a płytkami chodnikowymi; piaszczyste, bez roślinności zielnej dwa owocniki w różnym wieku i stanie; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: nie, gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: stanowisko mieści się przy parkanie Uniwersytetu Przyrodniczego, naprzeciw jednostki wojskowej
poprzednio zaobserwowałam tu owocniki w 2008 r.

owocniki
fot. 465216 fot. 465217

195529 Phallus hadriani; Poznań, dziedziniec wewnętrzny posesji przy ul. Wojska Polskiego, pow. Poznań, woj. wielkopolskie, BD-08; 22.07.2011; malutki skwerek, pod jaśminowcem; na ziemi 4 owocniki, z których ze stadium jaja wykształciły się dwa owocniki; leg. Barbara Kudławiec; det. Barbara Kudławiec; eksykat: nie, gatunek chroniony, tak, notatka: nie; publikacja: Kujawa A., Gierczyk B. 2013. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część VII. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2011. Przegląd Przyrodniczy 24(2): 3-44
uwagi: owocniki zauważone 22.07.2011, rozwijały się do 11-12.08 2011, później nowe już się nie pojawiły, być może z powodu długiej suszy

stanowisko
fot. 465374
obserwacja z 22.07.2011
fot. 465375
obserwacja z 28.07.2011
fot. 465376 fot. 465377
obserwacje w dniu 11.08.2011
fot. 465378
obserwacje w dniu 12.08.2011
fot. 465379 fot. 465380

204226 Phallus hadriani; Poznań, Piątkowo, pow. poznański, woj. wielkopolskie, BC-98; 04.07.2012; Trawnik osiedlowy; Na ziemi 2 owocniki, jeden rozwinięty, drugi w formie; leg. Adrian Szymkiewicz; det. Adrian Szymkiewicz; eksykat: Tak, u znalazcy E-20120704, tak, notatka: tak
uwagi: fot. 512946 fot. 512947

217766 Phallus hadriani; Człopa, pow. wałecki, woj. zachodniopomorskie, BC-23; 29.06.2013; nasyp kolejowy; na ziemi 5 jaj; leg. Ryszard Rudzionek; det. Anna Kujawa; eksykat: nie, tak, notatka: nie
uwagi: fot. 578905fot. 578906

literatura · references
[26II] [49] [14] · baza „publikacje po 2000 r.”

Copyright © 2002-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 20.10.2014 · została utworzona/was created 27.07.2002
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Phallus_hadriani.htm">sromotnik fiołkowy - Phallus hadriani - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>