Mycena

grzybówka

budowa owocnika

Niewielkie grzyby. Różnie zabarwione. Kapelusz mniej lub bardziej dzwonkowaty, z wiekiem może też być płaski do wypukłego. Średnicy od 2 mm do 6 cm. Brzeg niepodwinięty (chyba że u młodych okazów). Brzeg kapelusza często prześwitująco prążkowany. Blaszki przyrośnięte lub zatokowato wycięte, rzadko lekko zbiegające. Blaszki przeważnie białe lub jasno zabarwione. U części gatunków ostrze blaszki zabarwione inaczej niż reszta. Trzon długi, cienki, rurkowaty i zazwyczaj łamliwy. Miąższ zazwyczaj cienki, kruchy, wodnisty, bez wyraźnej woni lub smaku. Część gatunków ma charakterystyczny zapach np. amoniaku, rzodkiewki. Owocniki niektórych gatunków wydzielają po skaleczeniu biały lub czerwony sok. Zarodniki gładkie, bezbarwne, u większości gatunków amyloidalne. Kształt owalny do elipsoidalnego. Barwa wysypu zarodników biała.

występowanie

W Europie występuje ok. 100 gatunków. Latem i jesienią. Saprofity. Rosną na ziemi, na ściółce leśnej lub kawałkach drewna.

wartość (Importance)

Grzybówki są zbyt drobne i cienkomięsiste aby miały znaczenie kulinarne. Niektóre gatunki są trujące.

oznaczanie

Przy oznaczaniu gatunków grzybówek ważną cechą różnicującą gatunki jest obecność soku mlecznego i jego barwa, obecność tarczki w podstawie trzonu, sposób przyrastania blaszek do trzonu, występowanie odmiennego zabarwienia ostrza blaszki i jej powierzchni, zapach owocnika, rodzaj podłoża na którym wyrastają.
Klucz do Mycena (grzybówka)

Klucz oparty o:
Domański S., Orłoś H., Skirgiełło A., 1967 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom III. Żagwiowate II (Polyporaceae pileatae), Szczeciniakowate II (Mucronoporaceae pileatae). Lakownicowate (Ganodermataceae). Bondarcewowate (Bondarzewiaceae). Boletkowate (Boletopsidaceae). Ozorkowate (Fistulinaceae). [17]
Moser, M., 1983 — Die Roehrlinge und Blaetterpilze (Polyporales, Boletales, Agaricales, Russulales) in Kleine Kryptogamenflora, Band IIb/2. [27]
Lactipedes
Mycena crocata
w miejscu uszkodzenia trzonu wydzielany jest sok mleczny o barwie mlecznobiałej, pomarańczowej lub czerwonej
jeśli tak, to idź do klucza sekcja Lactipedes »
jeśli nie, to przejdź do punktu Glutinipedes
Glutinipedes
- trzon lepki lub z pasemkami śluzu, wyschnięty błyszczący; kapelusz zwykle też lepki
jeśli tak, to idź do klucza sekcja Glutinipedes »
jeśli nie, to przejdź do punktu Basipedes
Basipedes
- podstawa trzonu z dyskiem (nieraz b. małym) i bulwkowato zgrubiała; średnica kapelusza <= 10 mm - sekcja Basipedes
jeśli nie, to przejdź do punktu Ciliatae
 Mycena tenerrima
dysk u podstawy trzonu b. słabo zaznaczony (widoczny pod lupą); k. 2-5 mm średnicy

gałązki, pniaki, kora drzew liściastych, łęgi, buczyny

rzadka
pojedynczo
7-10

dysk wyraźny
- dysk u podstawy trzonu dość wyraźny
jeśli nie, to przejdź do punktu Basipedes
 Mycena longiseta
k. 3-7 mm średnicy; cały owocnik gęsto pokryty włoskami

opadłe liście, igły, szyszki, wśród traw i mchów

rzadka; pojedynczo i w grupach; wiosna, jesień

 Mycena mucor
k. 1-3 mm średnicy

liście, głównie dębowe; gromadnie; 10-11

Mycena stylobates
Mycena stylobates (grzybówka dyskowata)
k. 4-12 mm średnicy; u podstawy trzonu wyraźna promieniście orzęsiona tarczka; na powierzchni kapelusza wyrostki widoczne pod lupą

rozkładające się liście dębowe i bukowe

częsta; pojedynczo i po kilka; 7-9

 Mycena clavularis (grzybówka tarczowata) red listGREJ
k. 4-7 mm średnicy; blaszki przy trzonie zrośnięte w kołnierzyk

u podstawy pni drzew liściastych porośniętych mchami

rzadka; w małych grupach; 10-1

 Mycena bulbosa
k. 3-5 mm średnicy; na pędach Juncus i Carex

nie notowana; zwykle pojedynczo; 8-9

Ciliatae
- rozróżnialne mikroskopowo po wydłużonych cystydach bez wyrostków na ostrzu blaszek - sekcja Ciliatae
jeśli nie, to przejdź do punktu Granulatae
ostrze barwne (Ciliatae)
- ostrza blaszek inaczej zabarwione niż blaszka, ciemniejsze
jeśli nie, to przejdź do punktu ostrze nie wyróżnia się (Ciliatae)
ostrze żółte (Ciliatae)
- Ostrza blaszek żółte albo owocnik (zwłaszcza trzon) z żółtym odcieniem
jeśli nie, to przejdź do punktu ostrze nie żółte (Ciliatae)
Mycena citrinomarginata
Mycena citrinomarginata (grzybówka cytrynowoostrzowa)
ostrza blaszek cytrynowożółte

na ściółce liściastej i iglastej; pospolita; od lata do jesieni

 Mycena avenacea
ostrza żółtoszare lub z odcieniem czerwonobrązowym

na trawach; jesienią

 Mycena rhaeborrhiza
podstawa trzonu z nibykorzeniem

bardzo rzadka, na drewnie liściastym, pniach, jesienią

Mycena viridimarginata
Mycena viridimarginata (grzybówka zielonoostrzowa [grzybówka żółta])
zapach chloru; brązowooliwkowy

pospolita, od wiosny od jesieni, w wiązkach na drewnie jodły i świerku, buka

Mycena renati
Mycena renati (grzybówka złototrzonowa) red listGREJ
zapach chloru; brązowy z różowym odcieniem

wiosną i latem, w wiązkach, na drewnie drzew liściastych

ostrze nie żółte (Ciliatae)
- ostrza blaszek ciemniejsze, barwy purpurowobrązowej, czerwonopurpurowej, ciemnopurpurowej i ciemnofioletowej; owocniki bez żółtego odcienia
jeśli nie, to przejdź do punktu Ciliatae
na drewnie ostrze barwne (Ciliatae)
- na drewnie
jeśli nie, to przejdź do punktu na ściółce ostrze barwne (Ciliatae)
 Mycena rubromarginata
ostrza purpurowobrązowe lub czerwonopurpurowe; porównaj z Mycena strobilina

na opadłych gałązkach, korze, zmurszałym drewnie iglastym, w mchu

częsty; pojedynczo i po kilka; 6-10

 Mycena atromarginata
ostrze blaszek szaroczarne; owocnik bez odcienia fioletowego

na murszejącym drewnie iglastym

rzadki; 11-12

Mycena purpureofusca
Mycena purpureofusca (grzybówka fioletowobrązowa [grzybówka czarnoobrzeżona]) red listGREJ
ostrze ciemnofioletowe; owocnik brązowopurpurowofioletowy; porównaj z Mycena haematopus var. marginata

pniaki i drewno iglaste

rzadki; pojedynczo i w kępkach po kilka egzemplarzy; 8-11

na ściółce ostrze barwne (Ciliatae)
- na ściółce
jeśli nie, to przejdź do punktu na drewnie ostrze barwne (Ciliatae)
rzodkiew ostrze barwne (Ciliatae)
- o zapachu rzodkwi
jeśli nie, to przejdź do punktu bez zapachu ostrze barwne (Ciliatae)
Mycena capillaripes
Mycena capillaripes (g. rurkowata [grzybówka rurkowata]) red listGREJ
kapelusz średnicy 5-15(35) mm; słaby zapach rzodkwi; owocnik delikatny, kruchy

na gałązkach świerkowych i igliwiu

częsty; pojedynczo i w grupach; 7-10

Mycena pelianthina
Mycena pelianthina (g. gołębia) red listGREJ
kapelusz średnicy 30-50 mm; zapach i smak rzodkiewki; owocnik duży z odcieniem fioletowym

na opadłych liściach, zwłaszcza bukowych

częsty; pojedynczo; 5-10

bez zapachu ostrze barwne (Ciliatae)
- bez wyróżniającego się zapachu
jeśli nie, to przejdź do punktu na ściółce ostrze barwne (Ciliatae)
 Mycena strobilina (g. szyszkowa)
kapelusz średnicy 10-25 mm; purpurowy;

szyszki i zmurszałe pniaki sosnowe, gałązki modrzewia, igliwie

w wiązkach; 9-11

 Mycena debilis (g. bladoszara)
kapelusz 3-8 mm średnicy; bladobrązowy, szarobeżowy, pojedynczo na szczątkach roślinnych; porównaj z grzybówka krwawiąca (Mycena sanguinolenta)

gałązki i inne szczątki roślinne

pojedynczo; 10-11

ostrze nie wyróżnia się (Ciliatae)
- ostrza blaszek inaczej zabarwione niż blaszka, ciemniejsze
jeśli nie, to przejdź do punktu Ciliatae
barwne (Ciliatae)
- owocnik rozmaicie zabarwiony: białokremowy, żółtawy, z niebieskim odcieniem, pomarańczowy, różowofioletowy, brązowoczarny
jeśli nie, to przejdź do punktu szare (Ciliatae)
 Mycena amicta
k. woskowożółty, podstawa trzonu zielononiebieska

pojedynczo i po kilka, od lata do jesieni, w mchach i drewnie porośniętym mchami

Mycena olida
Mycena olida
k. białokremowy

rzadka, od lata do jesieni, na porośniętych mchem pniach drzew liściastych

Mycena flavoalba
Mycena flavoalba (grzybówka żółtobiała)
k. białokremowy

częsta, w lasach, na martwych źdźbłach traw i na ściółce

Mycena acicula
Mycena acicula (grzybówka szpilkowa)
kapelusz niewielki, 3-9 mm średnicy; jaskrawo pomarańczowy kapelusz i żółty trzon

pospolicie, od lata do jesieni, w miejscach wilgotnych na ściółce, drewnie i mchach

 Mycena leptophylla (grzybówka morelowa) red listGREJ
kapelusz 8-20 średnicy, z pomarańczowym odcieniem

rzadka, na pniach porośniętych mchami

 Mycena adonis (grzybówka pomarańczowoczerwona [grzybówka miłkowa]) red listGREJ
różowy odcień

rzadka, od lata do jesieni, pojedynczo lub po kilka, głównie w górach, na mchach i ściółce

 Mycena atroalba (grzybówka oszroniona) red listGREJ
k. brązowoczarny, zamszowy; porównaj z Mycena galopus var. nigra

rzadka, pojedynczo i w wiązkach po 2-3 owocniki, na zmurszałym drewnie świerkowym i w mchach

 Mycena pearsoniana
k. 10-25 mm średnicy, z brązowym odcieniem

wśród mchów torfowców

Mycena pura
Mycena pura (grzybówka fioletowawa [grzybówka czysta]) toxic
k. 10-50(60) mm średnicy, bez garbka lub z bardzo niewyraźnym; zapach rzodkiewki; kolor k. zmienny - zwykle winnoróżowy do bladoróżowego, także prawie biały, żółty, blady niebieski; trzon typowo z filetowym odcieniem [137]

na ściółce liściastej i iglastej

pospolity; pojedynczo i w grupach, najwiecej od późnego lata do późnej jesieni

Mycena pura
Mycena rosea (grzybówka różowa) toxic
przeciętnie nieco większa i masywniejsza od M. pura; k. 25-60 mm średnicy, z garbkiem; zapach rzodkiewki; jasnoróżowy lub winnoróżowy; trzon bladoróżowy, maczugowaty, niekiedy cały owocnik biały [137]

na ściółce liściastej i iglastej, częściej w żyznych lasach bukowych

pospolity; pojedynczo i w grupach jesienią

szare (Ciliatae)
- owocnik beżowoszary lub szaropopielaty
jeśli nie, to przejdź do punktu barwne (Ciliatae)
na ściółce szare (Ciliatae)
- na ściółce
jeśli nie, to przejdź do punktu na drewnie szare (Ciliatae)
Mycena leptocephala
Mycena leptocephala (grzybówka chlorowonna) (=chlorinella)
miąższ o stosunkowo intensywnym zapach chloru

częsta; od późnej wiosny do jesieni, na rozłożonym drewnie lub na gałązkach, zarówno drzew liściastych jak i iglastych, wśród traw lub mchów, w lasach i poza nimi na terenach trawiastych.

 Mycena strobilicola (grzybówka wiosenna) red listGREJ
zapach amoniaku lub saletry
Mycena speirea
Mycena speirea (grzybówka cienkotrzonowa)
małe, średnica kapelusza 3-10 mm; zbiegające blaszki

od wiosny do jesieni, pojedynczo, na gałązkach olszy

Mycena vitilis
Mycena vitilis (grzybówka elastyczna)
trzon bardzo elastyczny, cienki, długi u podstawy silne białoszare włoski

na próchniejących w ściółce gałązkach drzew liściastych

pospolity; wyrastają zwykle pojedynczo; (5)7-11

Mycena zephirus
Mycena zephirus (grzybówka rdzawoplamista [grzybówka zefirowa]) non edible
trzon kruchy; kapelusz i blaszki z plamami

na butwiejących igłach, wśród mchów

pospolita, owocniki wyrastają jesienią, często masowo

 Mycena aetites
trzon kruchy; kapelusz i blaszki bez plam
na drewnie szare (Ciliatae)
- na drewnie
jeśli nie, to przejdź do punktu na ściółce szare (Ciliatae)
Mycena polygramma
Mycena polygramma (g. bruzdkowana [grzybówka bruzdkowana])
owocniki stosunkowo duże, średnica kapelusza 20-40 mm; trzon srebrzystoszary, z nibykorzeniem, podłużnie wyraźnie rowkowany

u podnóży pni i pniaków, w lasach liściastych; pospolity, jesienią

bez zapachu na drewnie szare (Ciliatae)
- bez zapachu, blaszki nieco zbiegające
jeśli nie, to przejdź do punktu chlorowe na drewnie szare (Ciliatae)
 Mycena hiemalis
kapelusz mały, 5-10 mm średnicy; blaszki nieco zbiegające; trzon nitkowaty

na gałązkach, zmurszałych kłodach i drewnie porośniętym mchem, w łęgach pod wiązami

częsta; pojedynczo; 9-12

Mycena laevigata
Mycena laevigata (grzybówka gładka) GREJ
kapelusz większy, 10-25 mm średnicy; blaszki nieco zbiegające

zmurszałe drewno drzew iglastych; gromadnie w wiązkach po kilka, kilkanaście owocników; 5-6

chlorowe na drewnie szare (Ciliatae)
- zapach chloru, blaszki zatokowato wycięte lub przyrośnięte
jeśli nie, to przejdź do punktu bez zapachu na drewnie szare (Ciliatae)
uwaga: alkaliczna (alcalina (Fr.) Kummer): stipata M. Geest. & Schwoebel, silvae-nigrae M. Geest. & Schwoebel
Mycena stipata
Mycena stipata (grzybówka alkaliczna) (=Mycena alcalina ss. Kuhn. (misapplied name))
intensywny zapach chloru

na murszejącym drewnie drzew iglastych

częsta; w wiązkach; 8-10

 Mycena silvae-nigrae M. Geest. & Schwoebel (g. alcalina)
intensywny zapach chloru

na murszejącym drewnie drzew iglastych; częsta; w wiązkach; 8-10

Mycena niveipes
Mycena niveipes (grzybówka popielatotrzonowa)
kapelusz stosunkowo duży, 20-50 mm średnicy; słaby zapach chloru; szare; z nibykorzeniem ; porównaj z grzybówka hełmiasta (Mycena galericulata)

murszejące drewno drzew liściastych; pojedynczo i w wiązkach; 5-6

 Mycena praecox
kapelusz mniejszy, 10-30 mm średnicy; słaby zapach chloru; ciemniejsze, z brązowym odcieniem

na murszejącym drewnie porośniętym mchem, u podstawy pni żywych drzew, zwłaszcza dębów; rzadki; w wiązkach po kilka do kilkunastu owocników; 5

Granulatae
- rozróżnialne mikroskopowo po krótkich cystydach na ostrzu blaszek; cystydy z wyrostkami - sekcja Granulatae
jeśli nie, to przejdź do punktu Lactipedes
barwne (Granulatae)
- całe owocniki barwy: różowej, fioletowoniebieskiej, pomarańczowożółtej, żółtooliwkowej
jeśli nie, to przejdź do punktu białe (Granulatae)
ostrze barwne (Granulatae)
Mycena rosea
ostrze inaczej zabarwione niż blaszka, zwykle ciemniejsze
jeśli nie, to przejdź do punktu ostrze jak reszta (Granulatae)
 Mycena venustula
kapelusze drobne, 3-6 mm średnicy; ostrze różowoczerwone lub różowobrązowe
 Mycena pterigena (grzybówka paprociowa) red listGREJ
kapelusze drobne, 2-5 mm średnicy; na osadkach liści paproci; ostrze różowoczerwone lub różowobrązowe
Mycena rosea
Mycena rosella (grzybówka różowawa) GREJ
Mycena rosea
kapelusze 5-15 mm średnicy; ostrze różowoczerwone lub różowobrązowe
Mycena aurantiomarginata
Mycena aurantiomarginata (grzybówka pomarańczowoostrzowa [grzybówka pomarańczowoobrzeżona]) red listGREJ
Mycena aurantiomarginata
ostrze blaszek jaskrawopomarańczowożółte

nieczęsta; owocniki pojawiają się od lata do jesieni, pojedynczo lub w grupach, na ściółce z igieł, częściej w górskich lasach szpilkowych

 Mycena flavescens (grzybówka żółtawa) red listGREJ
ostrze blaszek bladożółte
 Mycena chlorantha (grzybówka oliwkowa) red listGREJ
na piasku wydm nadmorskich; ostrze blaszek ciemnooliwkowe
ostrze jak reszta (Granulatae)
- ostrze tej samej barwy co reszta blaszki
jeśli nie, to przejdź do punktu ostrze barwne (Granulatae)
 Mycena corticola
w łęgach; brązoworóżowe
 Mycena pseudocorticola (grzybówka niebieskoszara [grzybówka nibykorowa]) red listGREJ
szaroniebieskie
 Mycena pachyderma
szaroniebieskie; słaby zapach chloru
 Mycena junicola
na pędach Juncus
 Mycena tubarioides
na szczątkach Scirpus, Typha
 Mycena smithiana
różowobrązowy
 Mycena urania (grzybówka górska) red listGREJ
fioletowoszary z odcieniem niebieskim; w borach
białe (Granulatae)
- owocniki barwy białawej lub kremowej
jeśli nie, to przejdź do punktu ciemne (Granulatae)
 Mycena xantholeuca (grzybówka kremowa) red listGREJ
dość duże, kapelusz 20-30 mm średnicy, kremowy
 Mycena osmundicola
biało oszronione
Mycena polyadelpha
Mycena polyadelpha (grzybówka dębowa) GREJ
powierzchnia k. matowa, gładka; blaszki b. rzadkie, przyrośnięte do sierpowato zbiegających; trzon krótki; różni się od M. muscor brakiem zgrubiałego trzonka u postawy trzonu

stare liście dębów; gromadnie; jesień-zima

Mycena capillaris
Mycena capillaris (grzybówka włoskowatotrzonowa)
powierzchnia k. matowa, gładka; blaszki przyrośnięte do wolnych; trzon wydłużony

stare liście bukowe; gromadnie; jesień-zima

ciemne (Granulatae)
- owocniki ciemniejsze, barwy: szarej, szarobrązowej, ciemnobrązowej z odcieniem czarnym, wyjątkowo trzon żółtobrązowy
jeśli nie, to przejdź do punktu barwne (Granulatae)
drobne ciemne (Granulatae)
- kapelusz średnicy kilku mm
jeśli nie, to przejdź do punktu zbiegające (Granulatae)
 Mycena supina (grzybówka wygięta) red listGREJ
na pniach wiązu i wierzby; trzon krótki, wodnistobiały
 Mycena cyanorrhiza
trzon krótki, szary; podstawa trzonu niebieska
zbiegające (Granulatae)
- blaszki zbiegają ząbkiem lub łukiem
jeśli nie, to przejdź do punktu przyrośnięte (Granulatae)
szerokie zbiegające (Granulatae)
- szerokie blaszki
jeśli nie, to przejdź do punktu wąskie zbiegające (Granulatae)
Mycena cinerella
Mycena cinerella
bladoszare; intensywny zapach mąki lub świeżych ogórków
 Mycena concolor (grzybówka równobarwna) red listGREJ
ciemnoszare, ciemnobrązowe
 Mycena latifolia (grzybówka szarobrązowa) red listGREJ
ciemnoszare, ciemnobrązowe; notowana tylko na Roztoczu
wąskie zbiegające (Granulatae)
- wąskie blaszki
jeśli nie, to przejdź do punktu szerokie zbiegające (Granulatae)
Mycena tintinnabulum
Mycena tintinnabulum (grzybówka dzwoneczkowata) non edible
charakterystyczna jest zimowa pora występowania; owocniki wyrastają w zwartych kępach po kilkanaście do kilkudziesięciu sztuk na pniakach drzew liściastych
Mycena arcangeliana
Mycena arcangeliana (grzybówka zielonawa [grzybówka liniowana]) (=lineata) GREJ
k. oliwkowoszary
 Mycena parabolica
k. fioletowoszary
przyrośnięte (Granulatae)
- blaszki przyrośnięte lub zatokowato wycięte
jeśli nie, to przejdź do punktu ciemne (Granulatae)
Mycena megaspora
Mycena megaspora (grzybówka wielkozarodnikowa) red listGREJ
Mycena megaspora
wśród mchów torfowców (Sphagnum)
małe przyrośnięte (Granulatae)
- nieduże (kapelusz ok. 10 mm średnicy), wysmukły trzon, beżowoszare, czasem z różowym odcieniem
jeśli nie, to przejdź do punktu większe przyrośnięte (Granulatae)
 Mycena filopes
szary; bez zapachu; podobny do M. vitilis
 Mycena tenella
szary z różowym odcieniem; intensywny zapach jodoformu
 Mycena metata
beżowobrązowy; słaby zapach chloru(jodoformu?), podobny M. tenella
większe przyrośnięte (Granulatae)
- większe (kapelusz ok. 20 mm śr.), krótszy i masywniejszy trzon, brązowoszare i szare z czarnym odcieniem
jeśli nie, to przejdź do punktu małe przyrośnięte (Granulatae)
 Mycena fagetorum
szary z nibykorzeniem
 Mycena pullata
brązowoszary z czarnopurpurowym odcieniem; bez nibykorzenia; na gałązkach olszy
 Mycena vitrea
szarobrązowy z czarnym odcieniem; powierzchnia gładka
 Mycena plicosa
szary; higrofaniczny; zapach piwniczny; powierzchnia matowa
 Mycena excisa (grzybówka chrząstkowata) red listGREJ
kapelusz i blaszki szarobrązowe, bez plam
Mycena maculata
Mycena maculata (grzybówka plamista)
k. ciemnoszarooliwkowy; blaszki szaroróżowe z ciemnobrązowymi plamami

na drewnie; częsta; w grupach i wiązkach; 9-11

 Mycena inclinata
intensywny specyficzny zapach (mydła); kapelusz beżowoszary, trzon u podstawy złocistobrązowy
Mycena galericulata
Mycena galericulata (grzybówka hełmiasta)
słaby zapach mączno-ogórkowy; cały owocnik szarobeżowy

na pniakach liściastych, pospolita; w licznych grupach; 5-11


Rickenella fibula
Rickenella fibula (spinka pomarańczowa [rickenella spinkowata])
Rickenella swartzii
Rickenella swartzii (spinka fioletowotrzonowa [rickenella szczecinowata])
Omphalina ericetorum
Omphalina ericetorum (pępówka pofałdowana) red listGREJ
Mycenella bryophila
Mycenella bryophila GREJ
Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 19.01.2010 · została utworzona/was created 31.12.1997
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Mycena.htm">grzybówka - Mycena - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>