good edible

Lepista nuda (Bull.) Cooke (1871)

gąsówka fioletowawa (gąsówka naga) (Blewit, blewitt)
Lepista nuda
w buczynie, młode owocniki · young specimens under beech; 10.10.1998, Dolny Śląsk, lasy milickie
copyright © by Marek Snowarski
Lepista nuda
w buczynie, starsze egzemplarze · older specimens under beech
Lepista nuda
dość młode owocniki z jeszcze podwiniętym brzegiem · young sporocarp
Lepista nuda
dwa egzemplarze w śniegu · gregarious in mixed forest
Lepista nuda

owocnik (Fruitbody)

Kapelusz początkowo żywo fioletowy, liliow, w centrum ciemniejszy brązowoliliowy, z wiekiem blaknie w kierunku brązu i ochry, słabo higrofaniczny; 50-150 mm średnicy, z początku wypukły, potem rozpostarty, czasem nieco wgłębiony; brzeg długo podwinięty a z wiekiem wygięty do góry, pofalowany; powierzchnia gładka, matowa; miąższ w kapeluszu gruby.

Blaszki początkowo intensywnie fioletowe z wiekiem, podobnie jak kapelusz, zmieniają barwę w kierunku brązowoochrowej lub mięsnobrązowej; średnio gęste, zatokowato wycięte przy trzonie, szerokości 6-10 mm.

Trzon fioletowy z wrośniętymi białymi włókienkami, z wiekiem blednie (lecz nie brązowieje jak kapelusz) do szaroniebieskiego i szarobiaławego; 50-120 x 10-25 mm, silny ale nie krępy, cylindryczny do maczugowatego, pełny; podstawa silnie przerośnięta z podłożem, pokryta fioletowawą lub brązowofioletową grzybnią; bez osłony.

Miąższ początkowo fioletowy, potem blednący i szarzejący; początkowo zwarty i twardy, z wiekiem miękki; zapach przyjemny, delikatny, owocowy (aromatyczny); smak łagodny.

Pileus at first vivid violet or lilac, darker brown lilac in the center, in age fading to brown and ocher, weakly hygrophanous; 50-150 mm broad, at first convex, expanding and depressed in age; margin long incurved, then plane and upturned at maturity, wavy; surface smooth, dull; flesh in pileus broad.

Lamellae when young vivid violet, in age fading as cap to brown and ocher; close, adnaxed, 6-10 mm broad.

Stipe violet with whitish fibrils, fading in age to grayish or whitish violet, but not brown as cap; 50-120 x 10-25 mm, strong, equal or bulbous at the base; solid; at the base with strong violet mycelium; without veil.

Flesh when young vivid violet and firm, pale lilac and soft in age; smell distinct, pleasant, fragrant; taste mild.

zarodniki (Spores)

Lepista nuda
Wysyp różowy (kremoworóżowy, różowocielisty, mięsnoróżowawy). Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobnobrodawkowane, 6-9 x 4-5.5 µm.

Spore print pale pink. Spores ellipsoid, colourless, minutely roughened, 6-9 x 4-5.5 µm.

występowanie

Pospolita. Owocniki wyrastają w grupach, szeregach lub w czarcich kręgach, rzadziej pojedynczo, w lasach liściastych i iglastych, w ściółce, ale też poza nimi, w ogrodach na resztkach roślinnych, w parkach. Pierwsze owocniki czasem w maju, potem przerwa i główny wysyp od września do listopada - jest to jeden z nielicznych grzybów jadalnych spotykanych późną jesienią.

Common. Summer-fall, rarely in spring, most often in large groups, rows and fairy rings, inside and outside forests, in parks.

wartość (Importance)

Smaczny grzyb jadalny. Daje się łatwo uprawiać na kompście do uprawy pieczarek

Good edible. Could be cultivated.

gatunki podobne

Cortinarius traganus
Cortinarius traganus
Lepista personata
Lepista personata
Można pomylić z fioletowymi zasłonakami (Cortinarius) np. zasłonakiem brodatym (Cortinarius traganus), z. fioletowym (Cortinarius violaceus). Wiele zasłonaków to gatunki trujące. Zasłonaki mają zawsze w młodości pajęczynowatą zasnówkę pokrywającą blaszki, jej resztki są przez dłuższy czas widoczne na trzonie, zazwyczaj w kolorze rdzawobrunatnym. Ich blaszki z wiekiem także nabierają rdzawobrunatnego zabarwienia. Wysyp zarodników u zasłonaków jest rdzawobrązowy. Inne pospolite fioletowe grzyby są dość drobne: lakówka ametystowa (Laccaria amethystea), strzępiak ziemisty (Inocybe geophylla), grzybówka czysta (Mycena pura).

space

Could be mistaken with violet Cortinarius species as Cortinarius traganus (first photo in this paragraph), Cortinarius violaceus. Many Cortinarius are toxic. They always have fibrillose veil remains and rusty brown spore print. Other common violet mushrooms are relatively small: Laccaria amethystea, Inocybe geophylla, Mycena pura.

Other similar Lepista species: Field blewit, Blue-leg (Lepista personata) (second photo in this paragraph), very similar, violet is only its stipe. Lepista sordida is smaller, not so fleshy, not so violet (more lilac brown), its smell is sweetish-unpleasant. It grows in clusters, outside forests in places rich with plants remains. Lepista glaucocana with whole body pale violet, without aromatic smell, grows in mountains. Subspecie liliacea has less robust fruitbodies, during moist weather vivid lilac, without aromatic aroma.

wybrane znaleziska · selected collections

Lepista nuda
4f · 01 10 01 11 (Marek Snowarski)
(Dolny Śląsk, okolice Twardogóry) pod świerkami, w miejscu bogatym w resztki organiczne, w pobliżu cieku wodnego · (under spruce in humus rich place)
identification: Lepista nuda
spores: 7.5 × 4.8, Q= 1.6, N= 10
Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
wersja publikacji 15.02.2017.www · ostatnio zmieniana/last modified 25.04.2009 · została utworzona/was created 20.10.1997
Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl/gatunki/Lepista_nuda.htm">gąsówka fioletowawa - Lepista nuda - Grzyby Polski, Fungi of Poland grzyby.pl</a>