wyborny jadalny

Lepista nuda (Bull.) Cooke (1871)

gąsówka fioletowawa gąsówka naga (potocznie: Blewit, blewitt /en/)
na stronie — owocnik · zarodniki · występowanie · wartość · gatunki podobne · znaleziska
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
w buczynie, młode owocniki; 10.10.1998, Dolny Śląsk, lasy milickie; copyright © by Marek Snowarski
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
w buczynie, starsze egzemplarze
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
dość młode owocniki z jeszcze podwiniętym brzegiem
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
dwa egzemplarze w śniegu
Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)

owocnik

Kapelusz początkowo żywo fioletowy, liliow, w centrum ciemniejszy brązowoliliowy, z wiekiem blaknie w kierunku brązu i ochry, słabo higrofaniczny; 50-150 mm średnicy, z początku wypukły, potem rozpostarty, czasem nieco wgłębiony; brzeg długo podwinięty a z wiekiem wygięty do góry, pofalowany; powierzchnia gładka, matowa; miąższ w kapeluszu gruby.

space

Trzon fioletowy z wrośniętymi białymi włókienkami, z wiekiem blednie (lecz nie brązowieje jak kapelusz) do szaroniebieskiego i szarobiaławego; 50-120 x 10-25 mm, silny ale nie krępy, cylindryczny do maczugowatego, pełny; podstawa silnie przerośnięta z podłożem, pokryta fioletowawą lub brązowofioletową grzybnią; bez osłony.

space

Pileus at first vivid violet or lilac, darker brown lilac in the center, in age fading to brown and ocher, weakly hygrophanous; 50-150 mm broad, at first convex, expanding and depressed in age; margin long incurved, then plane and upturned at maturity, wavy; surface smooth, dull; flesh in pileus broad.

space

Stipe violet with whitish fibrils, fading in age to grayish or whitish violet, but not brown as cap; 50-120 x 10-25 mm, strong, equal or bulbous at the base; solid; at the base with strong violet mycelium; without veil.

space

zarodniki

Lepista nuda (gąsówka fioletowawa)
Wysyp różowy (kremoworóżowy, różowocielisty, mięsnoróżowawy). Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, drobnobrodawkowane, 6-9 x 4-5.5 µm.

Spore print pale pink. Spores ellipsoid, colourless, minutely roughened, 6-9 x 4-5.5 µm.

występowanie

Pospolita. Owocniki wyrastają w grupach, szeregach lub w czarcich kręgach, rzadziej pojedynczo, w lasach liściastych i iglastych, w ściółce, ale też poza nimi, w ogrodach na resztkach roślinnych, w parkach. Pierwsze owocniki czasem w maju, potem przerwa i główny wysyp od września do listopada - jest to jeden z nielicznych grzybów jadalnych spotykanych późną jesienią.

Common. Summer-fall, rarely in spring, most often in large groups, rows and fairy rings, inside and outside forests, in parks.

wartość

Smaczny grzyb jadalny. Daje się łatwo uprawiać na kompście do uprawy pieczarek

Good edible. Could be cultivated.

gatunki podobne

Można pomylić z fioletowymi zasłonak (Cortinarius) np. zasłonak wonny (Cortinarius traganus), zasłonak fioletowy (Cortinarius violaceus). Wiele zasłonaków to gatunki trujące. Zasłonaki mają zawsze w młodości pajęczynowatą zasnówkę pokrywającą blaszki, jej resztki są przez dłuższy czas widoczne na trzonie, zazwyczaj w kolorze rdzawobrunatnym. Ich blaszki z wiekiem także nabierają rdzawobrunatnego zabarwienia. Wysyp zarodników u zasłonaków jest rdzawobrązowy. Inne pospolite fioletowe grzyby są dość drobne: lakówka ametystowa (Laccaria amethystea), strzępiak ziemistoblaszkowy (Inocybe geophylla), grzybówka fioletowawa (Mycena pura).

space

space

space

znalezisko 20011001.11.01 - Lepista nuda (gąsówka fioletowawa); Dolny Śląsk, okolice Twardogóry
3f · 20011001.11.01
leg. Marek Snowarski
/Dolny Śląsk, okolice Twardogóry/
literatura · references
· Fluck, M., 1995 — Jaki to grzyb? p.217 [2]
· Garnweidner, E., 1994 — Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby. p.122 [3]
· Wojewoda W., 1994 — Podręczny atlas grzybów. p.53 [4]
· Gumińska B., Wojewoda W., 1983 — Grzyby i ich oznaczanie. p.316 [5]
· Grünert, H. i R., 1995 — Grzyby. Leksykon przyrodniczy. p.86 [7]
· Dermek A., 1988 — Grzyby znane i mniej znane. p.127 [9]
· Klan J., Vancura B., 1981 — Grzyby. p.54 [10]
· baza „publikacje po 2000 r.” #2453
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.04.25 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 14.03.2017 · powstała/was created 20.10.1997

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Lepista_nuda.htm">Lepista nuda (gąsówka fioletowawa) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>