smiertelnie trujący
· jest w czekliście Chmiel (2006) [140]

Gyromitra esculenta (Pers.) Fr.

piestrzenica kasztanowata (potocznie: False Morel, Brain Mushroom, Beefsteak Morel /en/)
na stronie — opis · zarodniki · występowanie · wartość · uwagi · znaleziska
Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata)
pokrój; 11.05.2005, półwysep Helski; copyright © by Marek Snowarski
Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata)
Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata)
Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata)

opis

Główka owocnika mniej więcej kulista, nieregularnie, mózgowato pofałdowana, płatowata, barwy od żółtobrązowej do ciemnobrązowej, czarnobrązowej; wysokość całego owocnika 50-100(120) mm, a szerokość 50-150 mm; wnętrze główki poprzerastane, kremowe.

space

Miąższ kruchy; bez wyróżniającego się smaku, czy zapachu.

space

zarodniki

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie (zobacz uwagi), z dwoma oleistymi kroplami, 13-21 x 7-10 µm.

Spore print cream. Spores ellipsoid, smooth, with two drops, 13-21 x 7-10 µm.

występowanie

Częsta. Owocniki wyrastają wiosną (marzec/kwiecień) w lasach sosnowych, pojedynczo lub w grupach. Często w młodnikach i na uprawach.

Common. Spring, solitary or in groups, in coniferous forests.

wartość

Niebezpiecznie trująca. Za "Diagnostyką laboratoryjną zatruć grzybami", PZWL 1988, Wanda Lasota i Maria Klawitter czynnikiem toksycznym jest gyromitryna (N-metyloformylohydrazon aldehydu octowego). Wg. Piotra R. Burdy - "Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi" objawy zatrucia rozpoczynają się czasami po wielu dniach. Charakterystyczne jest to, że zatruciu można ulec wdychając opary z gotowanych grzybów. Dalej czytamy, że najpewniej MMH uszkadza czerwone krwinki i przy ciężkim zatruciu produkty ich rozpadu uszkadzają nerki i wątrobę. Czynniki trujące rozkładają się, bądź ulatniają przy gotowaniu i suszeniu. Jednak nie ma możliwości stwierdzenia w jakim stopniu dlatego lepiej nie ryzykować.

Deadly poisonous. Toxin is monomethylhydrazine (MMH), which is volatile substance, so when breathed during cooking could be fatal.
Bardzo podobna jest piestrzenica olbrzymia (Gyromitra gigas), do pewnego odróżnienia jedynie pod mikroskopem, po odmiennych zarodnikach, o drobno szorstkiej powierzchni i ze zgrubieniami na końcach; makroskopowo jest przeciętnie większa, jaśniejsza, ma bardzo krótki i gruby trzon, rośnie w lasach liściastych.

space

piestrzenica infułowata (Gyromitra infula) istotnie różni się kształtem główki, która składa się z kilku dużych, nie bruzdowanych płatów. Występuje głównie jesienią.

space

Oczywista jest możliwość pomyłki z jadalnymi smardzowate (Morchellaceae), te jednak nie maja pofałdowanej mózgowato główki a jamkowatą.

space

znalezisko 20050511.7.05 - Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata); półwysep Helski
9f · 20050511.7.05
/półwysep Helski/
znaleziska Gyromitra esculenta na terenie Polski w rejestrze grzybów chronionych i zagrożonych (GREJ)

Zapisy w GREJ wg stanu na dzień 2017.04.25

ID na żółtym tle to oznaczenie zweryfikowane przez kustorza GREJ, pozostałe oczekują na weryfikację.

163672

ID163672 Gyromitra esculenta; Rycerka Kolonia, pow. Żywiec, woj. śląskie; 2010.04.16; pobocze leśnej drogi w lesie iglastym; głównie świerk; pobocze drogi prawie bez poszycia kilkadziesiąt egzemplarzy na długości 30 m; leg. Ryszard Taran; det. Ryszard Taran;
uwagi: położenie wg Szukacz .pl 49,589877; 19,030809
fot. 332268 fot. 332269

literatura · references
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1981 — Fungi of Switzerland 1 - Acomycota. p.12 [26I]
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. p.36 [49]
· Gerhardt, E., 1995 — Przewodnik grzyby. p.264 [1]
· Skirgiełło A., 1990 — Nasze grzyby. p.4 [19]
· Chmiel M.A., 2006 — Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Checklist of Polish larger Ascomycetes. [140]
· baza „publikacje po 2000 r.” #227
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.04.25 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 14.03.2017 · powstała/was created 25.04.2002

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Gyromitra_esculenta.htm">Gyromitra esculenta (piestrzenica kasztanowata) - Flora Ogród Zbiorowiska - Atlas roślin Polski atlas-roslin.pl</a>