jadalny

Bovista plumbea Pers.

kurzawka ołowiana
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
pokrój; 03.10.2005, Czechy, Trebonsko, Luznice, Dvur Hamr; copyright © by Marek Snowarski
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
grupa młodszych owocników
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
przekrój młodego owocnika
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
capillitium in water
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
pokrój
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
włośnia w wodzie

cechy makroskopowe

Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
Owocnik kulisty lub nieco spłaszczony, 10-35(50) mm średnicy, przytwierdzony do podłoża pęczkiem grzybni, dojrzały łatwo odrywa się. Osłona zewnętrzna (egzoperydium) biała, potem żółtawa, brązowieje, początkowo gładkie, potem o nieco zamszowa, ziarnistaj powierzchni, łuszczy się nieregularnymi płatami poczynając od szczytu, jak obierane jajko. Osłona wewnętrzna (endoperydium) pergaminowata, papierowata, dość sztywna, gładka, cienka, ołowianoszara do brązowoszarego, matowa, jedynie u bardzo starych egzemplarzy czernieje; pęka na szczycie dużą, nieregularną szczeliną, u starych owocników brzeg może być regularnie wywinięty. Gleba biała, potem żółtosiarkowa, oliwkowożółtawa, oliwkowobrązowa do umbry; kłaczkowata; podglebia brak.

Spherical or slightly flattened, 10-35(50) mm in diameter, attached to the substrate with mycelial strands, easily removed when mature. Exoperidium white, later yellowish, becoming brown; smooth, then with suedelike, granular surface and peeling off irregularly shaped patches starting from the top, like shelling off an egg. Endoperidium parchmenty, paper-like, quite stiff, smooth, thin, lead-grey to brown-grey, dull only at very old specimens blackish; cracks open at the top forming a large, irregular crevice, in old sporocarps the edge may be regularly rolled up. Gleba white, later sulphur-yellow, olive-yellow, olive-brown to umber; floccose; subgleba absent.

cechy mikroskopowe

Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
Bovista plumbea (kurzawka ołowiana)
Zarodniki krótko jajowate lub elipsoidalne, drobno brodawkowane, 4-5 µm średnicy, brązowe, przeświecające z kroplą; z długimi sterygmami, 8-14 µm.

space

Spores shortly ovoid or ellipsoid, slightly verrucose, translucent with a drop, 4-5 µm, brown; with long pedicels, 8-14 µm.

space

występowanie

Pospolita, zwłaszcza na niżu; owocniki wyrastają zwykle w grupach, od lata do jesieni, poza lasami, na glebach piaszczystych, umiarkowanie wilgotnych i suchych, w miejscach trawiastych i ruderalnych; gatunek nitrofilny. W wyższych położeniach na tych samych stanowskach występuje raczej kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens).

Common, usually on lowlands; usually gregarious outside forests in grassy places like meadows, pastures or roadsides; they prefer sandy soils; nitrophilous. In higher elevations on the same habitatas grow rather kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens).

uwagi

Od purchawka (Lycoperdon) kurzawki różnią się brakiem podglebia i nieregularnie pękającą osłoną zewnętrzną. Podobna kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens) różni się ciemną brązowa do czarniawej, błyszczącą osłoną wewnętrzną u dojrzałych owocników.

Bovista species differs from similar purchawka (Lycoperdon) by absence of sterile subgleba and rupturing endoperidium into rounded lobes at maturity. Similar kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens) is bigger, has dark, brown to blackish, and shiny endoperidium at mature specimens; Bovista plumbea has lead-white, not shiny endoperidium.
znalezisko 20051002.4a.05 - Bovista plumbea (kurzawka ołowiana); Czechy, Trebonsko, Suchdol nad Luznici
31f · 20051002.4a.05
/Czechy, Trebonsko, Suchdol nad Luznici/
znalezisko 20051003.3.05 - Bovista plumbea (kurzawka ołowiana); Czechy, Trebonsko, Luznice, Dvur Hamr
9f · 20051003.3.05
/Czechy, Trebonsko, Luznice, Dvur Hamr/
literatura · references
· Rudnicka-Jezierska W., 1991 — Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodermatales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiatkowe (Podaxales). p.57 [14]
· Hansen, L., Knudsen, H., 1997 — Nordic Macromycetes vol. 3. Heterobasidioid, Aphyllophoroid and Gasteromycetoid Basidiomycetes. p.332 [110]
· Kreisel, H., 1964 — Schlüssel für die europäischen Bovista-Arten. [115]
· Breitenbach J., Kraenzlin F., 1986 — Fungi of Switzerland 2 - Non gilled fungi p.508 [26II]
· Hagara, L., Antonin, V., Baier, J., 1999 — Houby. p.393 [49]
· Gerhardt, E., 1995 — Przewodnik grzyby. p.248 [1]
· baza „publikacje po 2000 r.” #1009
obecnie nie jesteś zalogowany(a) — oglądasz okrojoną, przeglądową wersję atlasu — zaloguj się (pola w prawym górnym rogu każdej strony)
lub załóż konto dostępu o ile go jeszcze nie posiadasz

Copyright © 1997-2017 by Marek Snowarski – formularz kontaktowy/contact form
przeglądowa (zwykła) wersja atlasu 17.06.17 · ta strona była ostatnio zmieniana/last modified 14.03.2017 · powstała/was created 30.01.2000

Zalinkuj tę stronę kodem (przykładowy tekst linku dostosuj do swoich potrzeb):
<a href="http://www.grzyby.pl.pl/gatunki/Bovista_plumbea.htm"> Bovista plumbea (kurzawka ołowiana) - Atlas grzybów Polski grzyby.pl</a>